महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. २६ जानेवारी | ‘पुणे ग्रॅंड टूर’ ही केवळ सायकल शर्यत नव्हती; ती पुणेकरांच्या अंगात झोपलेला सायकलस्वभाव जागा करणारी घंटा होती! रस्त्यावरून वेगात जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सायकली पाहून अनेकांच्या डोळ्यांत चमक आली, तर काहींच्या मनात टोचणारा प्रश्न उभा राहिला—आपण शेवटचं सायकल कधी चालवली? पुणेकर ज्याला आजवर “लहानपणीचा खेळ” समजत होते, ती सायकल अचानक फिटनेस, शिस्त आणि स्टाईलचं प्रतीक बनली. सोशल मीडियावर फोटो, रील्स आणि चर्चा सुरू झाल्या आणि सायकल पुन्हा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आली. थोडक्यात काय, ‘ग्रॅंड टूर’नं पुण्याच्या रस्त्यांवर सायकली फिरवल्याच, पण डोक्यांमध्येही विचार फिरवले!
या विचारांचा थेट परिणाम बाजारपेठेवर झाला. सायकल दुकानदार अचानक ‘बिझी’ झाले; चौकशी करणाऱ्यांची संख्या वाढली. “रोड बाईक म्हणजे काय?”, “हायब्रीड किती चालेल?”, “माउंटन बाईक रोज वापरता येईल का?”—असे प्रश्न ऐकून व्यावसायिकांनाही सुखद धक्का बसला. पुणेकर आता सायकलकडे खेळणं म्हणून नाही, तर गुंतवणूक म्हणून पाहू लागले आहेत. दहा हजारांपासून ते ऐंशी हजारांपर्यंतच्या सायकलींबद्दल चर्चा सुरू आहे, म्हणजेच उत्साह ‘कमी गिअर’मध्ये नाही, तर थेट ‘हाय स्पीड’मध्ये आहे. फिटनेस, पर्यावरण आणि वेळेचं व्यवस्थापन—या तिन्हींचा कॉम्बो पुणेकरांना भावला आहे. पेट्रोल महागलंय, ट्रॅफिक वाढलंय आणि पोट पुढे आलंय—या तिन्ही समस्यांवर सायकल हा एकमेव सभ्य उपाय असल्याचं पुणेकरांच्या लक्षात येऊ लागलंय.
मात्र प्रश्न असा आहे की हा उत्साह केवळ स्पर्धेपुरताच मर्यादित राहणार, की कायमचा संस्कार होणार? पुणे शहराला सायकल ट्रॅक हवेत, सुरक्षित रस्ते हवेत आणि सायकलस्वाराला माणूस म्हणून वागणूक हवी. नाहीतर काय होईल? आज घेतलेली महागडी सायकल उद्या बाल्कनीत टांगून ठेवलेली दिसेल आणि पुणेकर पुन्हा दुचाकीवर आरूढ होईल! ‘पुणे ग्रॅंड टूर’नं दिशा दाखवली आहे; आता प्रशासनाने वेग द्यायचा आहे. सायकल ही केवळ दोन चाकांची वस्तू नाही—ती शिस्त, आरोग्य आणि शहराच्या संस्कृतीची कसोटी आहे. पुणे जर खरंच सायकलिंगचं केंद्र बनायचं असेल, तर आज पेडल मारलेलं शहाणपण उद्या ब्रेकला लागू देता कामा नये!