महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. २६ जानेवारी | उद्या दिल्लीत केवळ शिखर परिषद होणार नाही, तर भारताच्या आर्थिक इतिहासात एक मोठं पान उलटणार आहे. युरोपियन युनियनसोबत होणाऱ्या मुक्त व्यापार कराराला (FTA) कुणी उगाच ‘मदर ऑफ ऑल डील्स’ म्हटलेलं नाही. आई जशी सगळ्यांना जन्म देते, तसाच हा करार उद्योग, रोजगार, निर्यात आणि जागतिक प्रतिमेला नवं आयुष्य देणारा ठरणार आहे! प्रजासत्ताक दिनाचा झेंडा अजून खालीही गेलेला नाही आणि राजधानीत आधीच परदेशी पाहुण्यांची लगबग सुरू आहे. युरोपियन युनियनचे सर्वोच्च नेते दिल्लीच्या रस्त्यांवर फिरतायत आणि भारताची टीम कागदपत्रांच्या फाइल्स घेऊन इतिहास लिहायला सज्ज झाली आहे. “दोन्ही बाजूंना फायदा होईल,” असं सांगणं हे राजनैतिक सौजन्य असतं; पण या वेळी आकडे, बाजार आणि जागतिक स्पर्धा ओरडून सांगतायत—हा करार भारतासाठी ‘गेमचेंजर’ ठरणार!
मग हा करार इतका मोठा का मानला जातो? कारण युरोपियन युनियन हा भारताचा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार आहे. म्हणजेच ही केवळ दोन देशांमधली नाही, तर तब्बल २७ देशांची हातमिळवणी! वस्तू, सेवा, गुंतवणूक, तंत्रज्ञान—सगळ्या पातळ्यांवर भारतासाठी दारं उघडणारा हा करार आहे. पीयूष गोयल आणि युरोपियन व्यापार आयुक्त एकमेकांच्या सोशल मीडिया पोस्टवर कौतुकाचे शब्द टाकतायत, म्हणजे चर्चा ‘चहा-पाण्यावर’ थांबलेली नाही, तर शेवटच्या सहीपर्यंत पोहोचली आहे, हे स्पष्ट आहे. अर्थात, शेती, दुग्धव्यवसाय, कार्बन टॅक्स, जंगलतोड कायदा—हे काटेरी मुद्दे सध्या बाजूला ठेवलेत. “सगळं एकाच वेळी मिळत नाही; आधी मोठा फायदा, मग बारकावे!” हा करार म्हणजे भारतानं आपल्या हिताचं दार उघडत, पण आत्मसमर्पण न करता केलेली तडजोड आहे.
आता खरा प्रश्न—याचा सामान्य माणसाला काय फायदा? उत्तर सोपं आहे, पण परिणाम खोल आहेत. भारतीय उद्योगांना युरोपची बाजारपेठ अधिक सुलभ होईल, निर्यात वाढेल, रोजगार निर्माण होतील आणि भारत ‘उत्पादनाचा देश’ म्हणून अधिक ठामपणे उभा राहील. युरोपकडून तंत्रज्ञान, गुंतवणूक आणि विश्वास मिळेल. म्हणूनच याला ‘मदर ऑफ ऑल डील्स’ म्हटलं जातं—कारण हा करार एका रात्रीत चमत्कार करणार नाही, पण पुढील दशकाचा आर्थिक स्वभाव ठरवणार आहे. आज सही झाली, तर उद्या कारखान्यात काम वाढेल, परवा नोकऱ्या वाढतील आणि हळूहळू भारताची जागतिक सौदाशक्ती मजबूत होईल. शेवटी प्रश्न एवढाच—ही आई आपल्याला समृद्धीचं बाळ देते की जबाबदारीचं ओझं? संकेत मात्र सांगतायत… यावेळी जन्म होणार आहे तो संधीचा!