महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. २६ जानेवारी | महाराष्ट्रात सध्या हवामानाने अगदी सरकारी धोरणांसारखा गोंधळ घातला आहे. थंडी जायची वेळ झाली, पण जातेय कुठे? आणि पाऊस यायची वेळ नाही, तरीही तो डोकावतोय! जानेवारी महिन्यात छत्री काढायची वेळ येईल, असं कुणाच्या स्वप्नातही नसेल; पण निसर्गाने यंदा “नियम आम्ही ठरवतो” असं ठणकावून सांगितलंय. उत्तरेकडे हिमवर्षावाचा मारा सुरू असताना महाराष्ट्रात ढगांची गर्दी, दमट हवा आणि तापमानाचा लपंडाव सुरू आहे. हिवाळा काढता पाय घेतोय की अजून मुक्काम वाढवतोय, हे हवामान खात्यालाही नीट कळेना! सकाळी गारठा, दुपारी घाम आणि संध्याकाळी ढग—हा त्रिकूट योग म्हणजे सामान्य माणसाच्या आरोग्याची आणि शेतीची चांगलीच परीक्षा आहे.
कोकणापासून विदर्भापर्यंत हवामानाचा स्वभाव सारखा नाही. मुंबईत ढग, आर्द्रता आणि उष्मा यांचा त्रिवेणी संगम झालाय. नवी मुंबई, ठाणे, पालघरमध्ये दुपारी उन्हाची झळ आणि संध्याकाळी ढगांची गर्दी—जणू पाऊस “येऊ का?” असा प्रश्न विचारतोय. घाटमाथ्यावर धुक्याची चादर, तर मराठवाडा आणि पश्चिम महाराष्ट्रात हलका गारठा व दुपारची उष्णता असा संमिश्र खेळ सुरू आहे. मात्र खरी धडकी भरवणारी बातमी आहे ती उत्तर महाराष्ट्र आणि विदर्भासाठी. नाशिक, जळगाव, धुळे इथं ढगाळ वातावरणासोबत पावसाची शक्यता वर्तवली जातेय. जानेवारीत पाऊस म्हणजे शेतकऱ्याच्या हिशेबात मोठा गोंधळ! उभ्या पिकांवर परिणाम, रोगराईचा धोका आणि बाजारात भावांचा खेळ—या सगळ्याची चाहूल लागलीय.
देशपातळीवर पाहिलं तर हवामानाचं राजकारण आणखी गंभीर आहे. एक नवा पश्चिमी झंझावात सक्रिय होत असून, उत्तरेकडील पर्वतीय भागात चहूबाजूंनी हिमवर्षाव सुरू आहे. त्याचा परिणाम मैदानी भागांमध्ये पावसाच्या स्वरूपात दिसतोय. बंगालच्या उपसागरातून येणारे आर्द्रतायुक्त वारे महाराष्ट्रावर थेट आदळत असल्याने दमट वातावरण तयार झालं आहे. हवामान तज्ज्ञ सांगतात—पुढील दोन दिवसांनंतर थोडी सुधारणा होईल, पण धोका पूर्णपणे टळलेला नाही. 28 जानेवारीनंतर तापमान वाढेल, असं भाकीत असलं तरी सध्या तरी निसर्ग “थांबा आणि पाहा” या भूमिकेत आहे. एकंदर काय, तर यंदाचा जानेवारी कॅलेंडरचा नाही, तर हवामानाचा अपवाद ठरलाय. थंडी, पाऊस आणि उष्णता—तिघांचं हे तिहेरी सरकार सामान्य माणसाला म्हणतंय, “तयार राहा, आम्ही कधीही निर्णय बदलू शकतो!”