महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. १० फेब्रुवारी २०२६ || बारामतीच्या राजकीय वर्तुळात पुन्हा एकदा कुजबुज वाढू लागली आहे. पोटनिवडणुकीची औपचारिक घोषणा अद्याप झाली नसली, तरी प्रशासनाने टाकलेली पावले पाहता “निवडणूक दूर नाही” हे संकेत स्पष्ट मिळू लागले आहेत. प्रारूप मतदारयादी प्रसिद्ध होणे म्हणजे केवळ कागदी प्रक्रिया नाही; तो एक राजकीय अलार्म असतो. यादी बाहेर आली की इच्छुकांची धावपळ सुरू होते, पक्षांचे गणित मांडले जाते आणि मतदारसंख्येच्या आकड्यांतून भविष्यातील लढतीचे अंदाज बांधले जातात. बारामतीतही तेच घडताना दिसते आहे. दीड वर्षांत तब्बल साडेसात हजारांहून अधिक मतदारांची वाढ ही केवळ आकडेवारी नाही, तर बदलत्या सामाजिक आणि राजकीय प्रवाहाचे द्योतक आहे. कोण वाढला, कुठे वाढला आणि का वाढला—याची उत्तरे शोधण्याचे काम आता राजकीय पक्ष करणार, तर प्रशासन आपली यंत्रणा अधिक काटेकोर करण्याच्या तयारीत आहे.
प्रशासनाने मतदारांना दिलेला “दावे-हरकतींचा” अवधी हा लोकशाहीचा महत्त्वाचा टप्पा असतो. नाव चुकले, वय चुकीचे, पत्ता बदलला—या सगळ्या बाबी निवडणुकीच्या दिवशी वादाचे कारण ठरू शकतात. त्यामुळेच “आधी यादी तपासा, मग मत द्या” असा अप्रत्यक्ष संदेश यातून दिला जातो. विशेष म्हणजे, यावेळी प्रशासनाची भाषा ठाम आहे—वेळेत अर्ज भरा, निर्णय वेळेत होईल, अंतिम यादी ठरलेल्या दिवशीच प्रसिद्ध होईल. याचा अर्थ एकच: निवडणुकीची तयारी ही केवळ अंदाजावर नाही, तर ठराविक वेळापत्रकावर चालली आहे. राजकीय पक्षांसाठी ही सूचना स्पष्ट आहे—आता मैदानात उतरण्याची मानसिक तयारी ठेवा. मतदारयादी म्हणजे निवडणुकीचा पाया; तो मजबूत केला जातो आहे, याचा अर्थ इमारत उभी राहायला फार वेळ लागणार नाही.
बारामतीसारख्या मतदारसंघात पोटनिवडणूक ही केवळ एका जागेपुरती मर्यादित राहत नाही; तिचे पडसाद संपूर्ण राज्यात उमटतात. त्यामुळेच प्रत्येक हालचाल बारकाईने पाहिली जाते आहे. मतदारसंख्या वाढते आहे का, तरुण मतदार किती आहेत, शहरी-ग्रामीण समीकरण कसे बदलते आहे—हे सगळे प्रश्न आता चर्चेच्या केंद्रस्थानी येणार आहेत. प्रशासन आपली भूमिका “निरपेक्ष आणि सज्ज” अशी दाखवत असताना, राजकीय पक्ष मात्र आतून तयारीला लागलेले दिसतात. अधिकृत घोषणा होईपर्यंत सगळे जण सावध शब्दांत बोलतील, पण प्रारूप मतदारयादीने एक गोष्ट स्पष्ट केली आहे—बारामतीत निवडणुकीची चाहूल लागली आहे. आणि एकदा ही चाहूल लागली की, राजकारण शांत बसत नाही; ते हळूहळू रंगात येते, आणि मग मैदान तापायला वेळ लागत नाही.