महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. १० फेब्रुवारी २०२६ || विमानप्रवास म्हणजे अनेकांसाठी अजूनही स्वप्नासारखी गोष्ट; पण विमानतळावर पाय ठेवताच जे वास्तव समोर येतं, ते मात्र खिशाला चटके देणारं असतं. बाहेर रस्त्यावर दहा-वीस रुपयांत मिळणारा चहा इथे अचानक “लक्झरी आयटम” बनतो, तर समोसा एखाद्या परदेशी पदार्थाइतका महाग वाटू लागतो. भूक लागते, पण दर पाहून भूक आवरली जाते—हा अनुभव बहुतेक सर्वसामान्य प्रवाशांचा. हीच विसंगती लक्षात घेऊन आता केंद्र सरकारनं विमानतळांवरील खाद्यपदार्थांच्या दरांवर थेट हात घालण्याचा निर्णय घेतला आहे. ‘उडान यात्रा कॅफे’ या नावाखाली स्वस्त, परवडणाऱ्या आणि दर्जेदार खाद्यपदार्थांची संकल्पना राबवली जात असून, यामुळे विमानतळावरचा “महागाईचा शॉक” कमी होणार असल्याची चिन्हं दिसू लागली आहेत.
या योजनेचा गाभा साधा आहे—विमानप्रवास श्रीमंतांचा मक्तेदारीचा विषय राहू नये. त्यामुळेच प्रायोगिक तत्त्वावर काही निवडक विमानतळांवर सुरू झालेल्या ‘उडान यात्रा कॅफे’मध्ये दर पाहून अनेकांना धक्का बसलाच, पण तो सुखद होता. दहा रुपयांचा चहा, वीस रुपयांचा समोसा, परवडणारी कॉफी आणि पाण्याची बाटली—हे ऐकताना जणू विमानतळ नव्हे, तर रेल्वे स्टेशनची आठवण येते. कोलकाता, पुणे, अहमदाबाद, चेन्नईसारख्या विमानतळांवर ही संकल्पना राबवली जात असून, २०२६ अखेरपर्यंत देशातील बहुतेक सर्व विमानतळांवर ती पोहोचवण्याचा मानस आहे. विशेष म्हणजे, स्वस्त दर म्हणजे निकृष्ट दर्जा असा समज होऊ नये, यासाठी गुणवत्तेवरही काटेकोर लक्ष ठेवण्यात येत आहे. तक्रार आली, तर लगेच कारवाई—असा स्पष्ट संदेश प्रशासनानं दिला आहे.
या योजनेचा आणखी एक सूक्ष्म पण महत्त्वाचा पैलू म्हणजे सामाजिक संदेश. पुण्यातील कॅफेमध्ये केवळ महिला कर्मचारी असणं, स्थानिक पदार्थांना प्राधान्य देणं, आणि “विमानतळ म्हणजे केवळ मोठ्या ब्रँड्सचं दालन” ही धारणा मोडणं—या सगळ्या गोष्टी या उपक्रमाला वेगळं परिमाण देतात. वर्षानुवर्षे विमानतळांवरील महागड्या खाद्यपदार्थांविरोधात नाराजी व्यक्त होत होती, पण आता त्या तक्रारींना कृतीची जोड मिळते आहे. जर ही योजना अपेक्षेप्रमाणे सर्वत्र राबवली गेली, तर प्रवाशांना केवळ स्वस्त चहा-समोसा मिळेल असं नाही, तर विमानप्रवासाशी जोडलेली भीती आणि दडपणही कमी होईल. थोडक्यात काय, आकाशात उडणं महाग राहील कदाचित; पण विमानतळावर भूक भागवणं आता तरी सर्वसामान्यांच्या आवाक्यात येताना दिसत आहे.