दहा मिनिटांच्या डिलिव्हरीच्या घाईत अन्नसुरक्षेला हरताळ नको; तक्रार करण्याचा मार्गही जाणून घ्या
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १४ ऑगस्ट २०२६ ।। ऑनलाइन किराणा मागवला की दहा मिनिटांत सामान दारात येते; पण त्या पॅकेटवर मॅन्युफॅक्चरिंग डेट, एक्सपायरी किंवा लेबलची माहितीच नसेल, तर ग्राहकाने वेगाला भुलून डोळे बंद करायचे का? हा प्रश्न आता केवळ ग्राहकाच्या स्वयंपाकघरापुरता राहिलेला नाही. महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने क्विक-कॉमर्सच्या डार्क स्टोअर्सवर कारवाईचा धडाका सुरू केला आहे. मुंबईतील मलाड पश्चिम येथील Blinkitच्या डार्क स्टोअरचा अन्न परवाना गंभीर स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षा त्रुटींनंतर निलंबित करण्यात आल्याचे वृत्त आहे. तपासणीत कीटकांचा प्रादुर्भाव आणि अयोग्य साठवणुकीसारख्या बाबी समोर आल्या.
प्रश्न असा की, ‘क्विक’ डिलिव्हरी हवी की ‘सुरक्षित’ डिलिव्हरी? ग्राहकाने ऑर्डर केलेले पॅकेट हातात आल्यानंतर सर्वप्रथम त्याचे लेबल तपासणे आवश्यक आहे. FSSAIच्या नियमांनुसार पॅकबंद अन्नावर उत्पादन किंवा पॅकिंगची तारीख, बेस्ट-बिफोर आणि लागू असल्यास यूज-बाय किंवा एक्सपायरीची माहिती असणे आवश्यक आहे. मात्र ई-कॉमर्सवर खरेदीपूर्वी काही अनिवार्य लेबल माहिती दाखवण्याच्या नियमांना विशिष्ट अपवाद आहेत; त्यामुळे ॲपवरील उत्पादन-पानावर तारीख दिसत नाही म्हणूनच उत्पादन बेकायदेशीर आहे, असे सरसकट म्हणता येत नाही. प्रत्यक्ष मिळालेल्या पॅकेटवरील लेबल मात्र ग्राहकाने काळजीपूर्वक तपासावे.
याच पार्श्वभूमीवर तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखालील FDAचा संदेश स्पष्ट आहे—व्यवसायाची घाई ग्राहकाच्या आरोग्यापेक्षा मोठी नाही. क्विक-कॉमर्सच्या गोदामांमध्ये अन्नपदार्थांची स्वच्छता, साठवणूक, तापमान नियंत्रण आणि परवाना यांचे पालन झालेच पाहिजे. FSSAIनेही ई-कॉमर्स क्षेत्राला अन्नसुरक्षा नियम पाळण्याचे निर्देश दिले असून, डार्क स्टोअर्सना योग्य परवाना असणे आणि अन्नपदार्थांची पुरेशी शेल्फ लाइफ राखणे अपेक्षित आहे. यापूर्वी महाराष्ट्रात Zepto आणि Blinkitशी संबंधित डार्क स्टोअर्सवरही कारवाई झाल्याची नोंद FSSAIच्या दस्तऐवजात आहे.
मग तुमच्या हातात संशयास्पद माल आला तर करायचे काय? पॅकेट फेकून देण्यापूर्वी त्याचे लेबल, बिल, ऑर्डरची माहिती आणि शक्य असल्यास छायाचित्र जतन करा. उत्पादनाची तारीख, एक्सपायरी, पॅकेजिंग किंवा साठवणुकीबाबत गंभीर शंका असल्यास महाराष्ट्र FDAकडे ऑनलाइन तक्रार नोंदवता येते. अधिकृत FDA तक्रार पोर्टलवर अन्नाबाबतच्या तक्रारी नोंदवून त्यांचा मागोवाही घेता येतो; 1800-222-365 ही २४ तासांची टोल-फ्री हेल्पलाइनही उपलब्ध आहे. त्यामुळे पुढच्या वेळी ॲपवर ‘ऑर्डर नाऊ’ दाबण्यापूर्वी एक क्षण थांबा—वेगाने आलेले पॅकेट म्हणजे सुरक्षित अन्नाची हमी नसते!