✍️ महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १६ मार्च २०२६ ।। मध्यपूर्वेतील युद्धाला अवघे पंधरा दिवस झाले असले तरी त्याचे पडसाद आता संपूर्ण जगभर उमटू लागले आहेत. Israel, Iran आणि त्यामागे उभ्या असलेल्या United States यांच्यातील संघर्षामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेचे चक्रच विस्कळीत होताना दिसत आहे. युद्धविरामाची कोणतीही चिन्हे अद्याप दिसत नसल्याने जगासमोर ऊर्जा, अन्नसुरक्षा आणि पुरवठा साखळीचे गंभीर संकट उभे राहिले आहे. विशेषतः मध्यपूर्वेतील महत्त्वाची समुद्री वाहतूक मार्गिका असलेल्या Strait of Hormuz परिसरात तणाव वाढल्यामुळे जागतिक व्यापारावर मोठा परिणाम झाला आहे.
युद्धाच्या केवळ दोन आठवड्यांत कच्च्या तेलाच्या किमतींनी मोठी झेप घेतली आहे. जागतिक बाजारात ब्रेंट क्रूडची किंमत १०३ डॉलर प्रति बॅरलच्या आसपास पोहोचली आहे. जगातील सुमारे २० टक्के तेल पुरवठा होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होतो; मात्र सध्याच्या तणावामुळे या मार्गावरील जहाजांची संख्या मोठ्या प्रमाणात घटली आहे. पूर्वी महिन्याला हजारो जहाजे या मार्गाने जात असताना सध्या मोजकीच जहाजे धोका पत्करून प्रवास करत आहेत. परिणामी अनेक देशांमध्ये तेलसाठ्याची चिंता वाढली आहे. आफ्रिकेतील काही देशांकडे अवघ्या १५ ते २५ दिवसांचा तेलसाठा शिल्लक आहे, तर ऑस्ट्रेलियातही मर्यादित साठा उरल्याची माहिती समोर येत आहे.
या युद्धाचा मोठा फटका हवाई वाहतुकीलाही बसला आहे. मध्यपूर्वेतील अस्थिरतेमुळे हजारो उड्डाणे रद्द करण्यात आली आहेत. विमान कंपन्यांनी इंधन खर्च वाढल्यामुळे ‘फ्युएल सरचार्ज’ वाढवला असून आंतरराष्ट्रीय प्रवास २० ते ३० टक्क्यांनी महाग झाला आहे. यामुळे पर्यटन उद्योगासह जागतिक व्यापार प्रतिनिधींच्या हालचालींवर परिणाम होत आहे. त्याचवेळी खतांच्या पुरवठ्यावरही या युद्धाचा परिणाम झाला आहे. Iran हा युरिया आणि फॉस्फेटसारख्या खतांचा मोठा उत्पादक असल्याने पुरवठा साखळी खंडित झाली आहे. त्यामुळे अनेक देश पर्यायी स्रोत शोधू लागले असून Venezuela सारख्या देशांकडून आयात वाढवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
दरम्यान, भारतासाठीही ही परिस्थिती चिंतेची ठरू शकते. India आपल्या गरजेपैकी सुमारे ८० टक्के कच्चे तेल आयात करतो. त्यामुळे तेलाच्या किमती १०० डॉलरच्या वर राहिल्यास देशातील पेट्रोल-डिझेलचे दर वाढण्याची शक्यता आहे. त्याचा थेट परिणाम वाहतूक खर्चावर होऊन महागाई वाढू शकते आणि सर्वसामान्यांच्या घरगुती बजेटवर त्याचा ताण जाणवू शकतो. त्यामुळे मध्यपूर्वेतील परिस्थितीकडे आता संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. 🌍⛽📉