✍️ महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २५ एप्रिल २०२६ ।। डिजिटल व्यवहारांच्या दुनियेत गगनाला भिडलेले नाव असलेल्या Paytm Payments Bank वर अखेर नियामकाचा हातोडा कोसळलाच. Reserve Bank of India ने २४ एप्रिल रोजी कठोर पाऊल उचलत बँकेचा परवाना तात्काळ प्रभावाने रद्द केला आणि त्यामुळे एकेकाळी ‘फिनटेकचा चेहरा’ मानली जाणारी ही संस्था एका क्षणात कोसळल्याचे चित्र दिसू लागले. वारंवार दिलेल्या इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष, नियमांचे सातत्याने उल्लंघन आणि ठेवीदारांच्या सुरक्षेवर निर्माण झालेली शंका—या सर्वांचा अखेर हिशेब चुकता झाला. डिजिटल भारताच्या धावत्या गाडीत वेगाने धावणारा हा ‘खेळाडू’ आता मात्र मैदानाबाहेर फेकला गेल्याचीच चर्चा सर्वत्र रंगली आहे.
या कठोर कारवाईमागे केवळ तांत्रिक त्रुटी नव्हत्या, तर व्यवस्थापनातील गंभीर उणिवा देखील कारणीभूत ठरल्या. केवायसी प्रक्रियेत मोठ्या चुका, एकाच पॅन कार्डवर हजारो खाती उघडल्याचे प्रकार आणि मनी लाँड्रिंगबाबत निर्माण झालेल्या शंका—या सर्वांनी परिस्थिती अधिकच गंभीर केली. Banking Regulation Act, 1949 अंतर्गत कारवाई करताना आरबीआयने स्पष्ट केले की, बँकेचे कामकाज ठेवीदारांच्या हिताला बाधा आणणारे ठरत होते. आधी नवीन ग्राहकांवर बंदी, नंतर ठेवींवर निर्बंध आणि अखेर परवाना रद्द—या टप्प्याटप्प्याने वाढलेल्या कारवाईतूनही सुधारणा न झाल्याने शेवटी हा टोकाचा निर्णय घेतला गेला.
ग्राहकांसाठी मात्र ही परिस्थिती गोंधळाची आणि काळजीची ठरत आहे. सध्या खात्यात किंवा वॉलेटमध्ये असलेली रक्कम वापरण्यावर किंवा काढण्यावर बंदी नसली, तरी नवीन पैसे जमा करता येणार नाहीत, ही मोठी मर्यादा आहे. त्यामुळे अनेकांना पर्यायी बँकिंग पर्याय शोधण्याची वेळ आली आहे. एकेकाळी सोप्या व्यवहारांचे प्रतीक असलेले हे प्लॅटफॉर्म आता वापरकर्त्यांसाठी अनिश्चिततेचे कारण बनले आहे. डिजिटल व्यवहारांच्या विश्वासार्हतेवरही या घटनेने प्रश्नचिन्ह उभे केले असून, पुढील काळात इतर फिनटेक कंपन्यांसाठी हा मोठा धडा ठरणार आहे.