महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २ मे २०२६ ।। जगभरात अस्थिरतेचे ढग दाटलेले असताना काही देश वादळाची वाट पाहतात, तर काही देश त्या वादळातच आपली नौका अधिक मजबूत करतात. चीन ने नेमकं दुसरं धोरण स्वीकारल्याचं दिसतं. गेल्या काही महिन्यांत सोने-चांदीच्या किमतींनी विक्रमी उसळी घेतली, आणि त्यामागे चीनची शांत पण ठाम हालचाल असल्याची चर्चा रंगू लागली. पश्चिम आशियात अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणावामुळे ऊर्जा बाजार अस्थिर झाला असतानाच, चीनने मात्र गाजावाजा न करता सोन्याच्या खेळात मोठी चाल टाकली आहे. १ जूनपासून लागू होणाऱ्या नव्या नियमांमुळे जागतिक सराफा बाजारात हलचल होण्याची चिन्हे स्पष्ट दिसू लागली आहेत. “शांत पाण्यात मोठी मासळी पोहते,” या म्हणीप्रमाणे चीनची ही रणनीती आता उघड होत आहे.
या नव्या नियमांचा गाभा आहे—व्यवहारात वेग आणि अडथळ्यांवर लगाम. चीनची मध्यवर्ती बँक आणि सीमाशुल्क प्राधिकरणाने ‘नॉन-वन-बॅच-वन-लायसन्स’ ही नवी पद्धत लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. यानुसार, नऊ महिन्यांसाठी एकच परवाना दिला जाईल आणि त्या परवान्यात मंजूर प्रमाणात सोने आयात-निर्यात अनेक वेळा करता येणार आहे. याचा अर्थ—कमी कागदपत्रे, कमी विलंब आणि अधिक वेगवान व्यवहार. ज्वेलर्स, आंतरराष्ट्रीय डीलर्स आणि ट्रेडिंग कंपन्यांसाठी हा निर्णय म्हणजे सोन्यावर सुगंधच! कारण प्रत्येक व्यवहारासाठी वेगवेगळ्या परवान्यांची कटकट संपणार, आणि व्यापार अधिक सुलभ होणार. या एका निर्णयामुळे नफ्याचे गणित बदलण्याची शक्यता आहे. व्यापारात वेळ म्हणजे पैसा—आणि चीनने हा वेळच कमी करून खेळाची दिशा बदलण्याचा डाव साधला आहे.
पण या कथेला खरी धार येते ती त्याच्या जागतिक परिणामांमुळे. जगातील सर्वात मोठ्या सोन्याच्या ग्राहक आणि आयातदारांपैकी एक असलेला चीन नियम बदलतो, तेव्हा त्याचे पडसाद लंडन, दुबई ते मुंबई पर्यंत उमटतात. पुरवठा वाढला, व्यवहार वेगाने झाले, तर किमतींचे चढ-उतार अधिक तीव्र होऊ शकतात. म्हणजेच, गुंतवणूकदारांसाठी संधी आणि धोका—दोन्हींचा खेळ रंगणार आहे. सुरुवातीला हा प्रयोग काही सीमाशुल्क जिल्ह्यांपुरता मर्यादित असला, तरी यशस्वी झाल्यास चीन हळूहळू जागतिक ‘गोल्डन हब’ बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करू शकतो. पडद्यामागे सुरू असलेला हा ‘गोल्ड गेम’ आता पुढील काही महिन्यांत उघडपणे रंगणार आहे—आणि त्यात कोण जिंकणार, हे ठरवताना संपूर्ण जगाचे लक्ष चीनकडे खिळलेले असेल.