महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३ मे २०२६ ।। Gold Price vs Crude Oil:युद्धाचा भडका उडाला की सोने तेजीत झळकते, हा जुना नियम; पण यंदा चित्र उलटं! मध्य-पूर्वेतील तणाव वाढला, कच्च्या तेलाचे दर गगनाला भिडले—आणि सोने मात्र थंडावलं. जागतिक बाजारात गेल्या काही दिवसांत सोन्याच्या किमतींनी घसरणीचा रस्ता धरला आहे. 2 मे रोजी कॉमेक्सवर भाव घसरत 4,612 डॉलर प्रति औंसवर आले, तर भारतात 24 कॅरेट सोन्याचा दर सुमारे 1.50 लाख रुपये प्रति 10 ग्रॅमपर्यंत खाली आला. एकेकाळी ‘सुरक्षित गुंतवणूक’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या सोन्याने या वेळी मात्र गुंतवणूकदारांना संभ्रमात टाकलं आहे. चांदीची झळाळीही कमी होत 2.40 लाख रुपये प्रति किलोच्या आसपास स्थिरावली—म्हणजे दोन्ही धातूंवर मंदीची सावली स्पष्ट.
या घसरणीमागे आहे एक वेगळंच गणित—तेल आणि डॉलरचं! कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या की महागाईचा धोका वाढतो, आणि त्यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी अमेरिकेची फेड रिझर्व्ह व्याजदर उंच ठेवते. सध्या व्याजदर 3.50 ते 3.75 टक्क्यांच्या पातळीवर स्थिर आहेत. यामुळे डॉलर मजबूत होतो, आणि मजबूत डॉलरसमोर सोन्याचं आकर्षण कमी पडतं. गुंतवणूकदार मग ‘प्रॉफिट बुकिंग’ करत सोने विकायला लागतात—रोख हाती घेतात. परिणामी मागणी घटते, आणि भाव घसरतात. म्हणजेच, तेल वाढलं की सोने वाढेलच, हा समज यावेळी मोडीत निघाला; उलट तेलाच्या उकळीने सोन्याचा ताप उतरला!
यामागे आणखी एक खोल ‘ऑइल कनेक्शन’ दडलं आहे. तेल महागलं की आयातीचा खर्च वाढतो, आणि त्यासाठी अधिक डॉलर्सची गरज भासते. अनेक देश मग परकीय चलन तुटीची भरपाई करण्यासाठी सोने विकू लागतात. सोने विकलं की डॉलर्स मिळतात—आणि त्या डॉलर्समधून महागडं तेल खरेदी केलं जातं. म्हणजेच, सोन्याची विक्री वाढते आणि त्याचा भाव खाली येतो. त्यामुळेच या वेळी युद्ध असूनही सोने तेजीत नाही, तर मंदीत आहे. गुंतवणूकदारांसाठी हा इशारा—बाजारातील पारंपरिक समजुती बदलत आहेत. आता सोनं ‘सुरक्षित’ असलं, तरी ते नेहमीच ‘चमकेल’ याची खात्री उरलेली नाही!