महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ०५ मे २०२६ ।। जागतिक व्यापाराच्या नाडीवर असलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत काल अचानक ‘तापमान’ वाढलं आणि महासत्तेने थेट कारवाईचा बटण दाबल्याचा दावा समोर आला. अमेरिकेने इराणच्या सहा युद्धनौका उद्ध्वस्त केल्याचं सांगत हा महत्त्वाचा जलमार्ग पुन्हा खुला केल्याचा दावा केला आहे. व्यापारी जहाजांवर होत असलेल्या हल्ल्यांच्या पार्श्वभूमीवर ही कारवाई केल्याचं स्पष्टीकरण देण्यात आलं. सेंट्रल कमांडचे कमांडर ॲडमिरल ब्रॅड कूपर यांनी जगभरातील जहाज कंपन्यांशी संपर्क साधून “मार्ग सुरक्षित” असल्याचा संदेश दिला. ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ नावाच्या मोहिमेतून अडकलेल्या जहाजांना मार्गदर्शन करत वाहतूक सुरळीत करण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याचं सांगितलं जातंय. मात्र, या सगळ्या दाव्यांच्या गर्जनेत वास्तव कितपत स्थिर आहे, हा प्रश्न अजूनही अनुत्तरितच आहे.
दरम्यान, संघर्षाची ठिणगी फक्त सामुद्रधुनीतच नाही, तर आखाती किनाऱ्यावरही पडलेली दिसते. सोमवारी इराणने यूएईतील फुजैराह येथील तेल केंद्रावर चार क्षेपणास्त्रांचा मारा केल्याचा दावा करण्यात आला. त्यात तीन भारतीय जखमी झाल्याची माहिती समोर आली असून, तेलसाठ्याला लागलेल्या आगीने परिस्थिती अधिकच तणावपूर्ण बनवली. यूएईकडून तीन क्षेपणास्त्रे निकामी केल्याचा आणि एक समुद्रात पाडल्याचा दावा करण्यात आला असला, तरी या घटनेने आखाती प्रदेशातील अस्थिरतेला नवं वळण दिलं आहे. भारत सरकारलाही याची माहिती देण्यात आली असून, परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवलं जात आहे.
या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेची ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ मोहीम ही केवळ लष्करी ताकदीचं प्रदर्शन की खरोखरच व्यापारासाठीचा मार्ग मोकळा करण्याचा प्रयत्न, यावर चर्चा रंगली आहे. सुमारे १५ हजार सैनिक आणि १०० विमानांची मदत घेऊन ही मोहीम राबवली जात असल्याचं सांगितलं जातंय. पण इतिहास सांगतो—समुद्रातील अशा हालचालींचे पडसाद दूरवर उमटतात. तेलाचे दर, जागतिक व्यापार आणि राजनैतिक समीकरणं या सगळ्यावर त्याचा परिणाम होतो. प्रश्न एवढाच: या ‘मुक्ती’च्या मोहिमेमुळे खरोखरच स्थैर्य येणार की नव्या संघर्षाचं दार उघडणार? सध्या तरी होर्मुझच्या पाण्यावर शांततेपेक्षा अनिश्चिततेचीच लाट जास्त उसळताना दिसते.