महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ०६ मे २०२६ ।। आयटी क्षेत्रात पुन्हा एकदा अनिश्चिततेचे ढग दाटले असून, कर्मचारी कपातीची लाट जोर धरताना दिसत आहे. Cognizant या दिग्गज कंपनीने १२ ते १५ हजार कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी करण्याचा विचार सुरू केल्याची चर्चा रंगली आहे. ‘प्रोजेक्ट लीप’ या नव्या योजनेअंतर्गत खर्चकपात आणि कार्यक्षमतेवर भर देताना, ही कपात अपरिहार्य असल्याचे संकेत मिळत आहेत. अधिकृत आकडे जाहीर झाले नसले, तरी अंदाजे भारतातच सर्वाधिक फटका बसणार असल्याचे स्पष्ट होत आहे. ‘काम आहे, पण माणसं कमी’—या नव्या समीकरणाने आयटी क्षेत्रातील हजारो कुटुंबांच्या चिंतेत भर घातली आहे.
या संभाव्य कपातीमागे केवळ आर्थिक गणित नाही, तर बदलत्या कामकाज पद्धतीचेही मोठे चित्र दडलेले आहे. पारंपरिक ‘मोठ्या टीम्स’चा काळ ओसरत चालला असून, कमी पण कुशल कर्मचाऱ्यांवर भर दिला जात आहे. कंपनीचे सीईओ रवी कुमार एस यांनीही ‘लहान पण प्रभावी’ वर्कफोर्स मॉडेलकडे वाटचाल सुरू असल्याचे सूचित केले आहे. ग्राहकांना आता कमी वेळात जास्त परिणाम हवे आहेत; प्रशिक्षणावर खर्च करण्याची तयारी घटत आहे. परिणामी, अनुभव नसलेल्यांसाठी संधी कमी, तर अनुभवींसाठीही ‘स्थैर्य’ कमी—अशी परिस्थिती निर्माण होत आहे.
या बदलाच्या केंद्रस्थानी कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि ऑटोमेशन उभे आहे. ॲप्लिकेशन मेंटेनन्ससारख्या पारंपरिक सेवांची मागणी घटत असून, कंपन्या कमी मनुष्यबळात अधिक उत्पादनक्षमतेकडे वळत आहेत. TCS, Accenture, HCLTech आणि Oracle यांसारख्या कंपन्यांनीही याआधीच कर्मचारी कपात किंवा पुनर्रचना केली आहे. त्यामुळे हा ‘ट्रेंड’ तात्पुरता नसून, आयटी क्षेत्राच्या नव्या वास्तवाची चाहूल देणारा आहे. प्रश्न फक्त एवढाच—या बदलात टिकून राहण्यासाठी कर्मचाऱ्यांनी स्वतःला कितपत बदलायला तयार ठेवले आहे?