गीता गोपीनाथ यांचा सरकारला सल्ला; तेल १४० डॉलरवर गेल्यास भारतावर संकटाचे सावट
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २२ मे २०२६ ।। Geeta Gopinath Warning: पश्चिम आशियातील रणधुमाळीने जगाच्या अर्थकारणाचा तोल ढासळवायला सुरुवात केली असतानाच जागतिक अर्थविश्वातील मोठे नाव असलेल्या गीता गोपीनाथ यांनी भारतासाठी धोक्याची घंटा वाजवली आहे. अमेरिका, इराण आणि इस्रायल यांच्यातील वाढत्या संघर्षामुळे तेलाच्या किंमतींचा भडका उडू शकतो आणि त्याचा थेट फटका भारतीयांच्या खिशाला बसणार, असा स्पष्ट इशारा त्यांनी दिला. “घाबरण्याचे कारण नाही; भारताची अर्थव्यवस्था अजूनही मजबूत आहे,” असे सांगतानाच त्यांनी महागाई, मंदावणारी आर्थिक वाढ आणि रुपयाची घसरण या तिहेरी संकटाची सावली देशावर पडू शकते, असे ठणकावले. इंडिया टुडे टीव्हीशी बोलताना त्यांनी तेलाच्या किंमती प्रति बॅरल १४० डॉलरपर्यंत पोहोचू शकतात, असा अंदाज व्यक्त करताच दिल्लीपासून मुंबईपर्यंत आर्थिक वर्तुळात खळबळ उडाली.
गीता गोपीनाथ यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, हा प्रश्न आता केवळ महागड्या पेट्रोल-डिझेलपुरता राहिलेला नाही. मध्यपूर्वेतील संघर्षाने आता “पुरवठा धक्का” निर्माण केला आहे. तेल, एलपीजी, एलएनजी आणि खतांच्या उपलब्धतेवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो. भारत मोठ्या प्रमाणावर ऊर्जा आयातीवर अवलंबून असल्याने इराण युद्ध आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीतील अडथळे भारतासाठी धोक्याची घंटा ठरू शकतात. पुरवठा साखळी विस्कळीत झाल्यास परिस्थिती पूर्ववत होण्यासाठी दोन ते तीन महिने लागू शकतात, असा इशाराही त्यांनी दिला. एका बाजूला पेट्रोलपंपावर वाढणारे आकडे आणि दुसऱ्या बाजूला गॅस सिलिंडरच्या किमती — या दुहेरी फटक्याने सामान्य माणसाच्या संसाराचा तोल ढळण्याची भीती आता व्यक्त होत आहे.
दरम्यान, भारतीय रुपया डॉलरसमोर १०० चा टप्पा ओलांडेल या भीतीलाही गोपीनाथ यांनी वेगळ्याच पद्धतीने उत्तर दिले. “विनिमय दराचे प्रत्यक्ष मूल्य महत्त्वाचे नसते,” असे म्हणत त्यांनी रुपयाच्या घसरणीत सरकारने अति हस्तक्षेप करू नये, असा थेट सल्ला दिला. फेब्रुवारीत ९१ च्या घरात असलेला रुपया मे महिन्यात ९७ च्या जवळ पोहोचला असला तरी त्याकडे केवळ भीतीच्या नजरेने पाहू नये, असे त्यांनी स्पष्ट केले. उलट, चलन कमजोर झाल्याने आयात कमी करण्यासाठी आवश्यक बदल घडतात, असा त्यांचा युक्तिवाद होता. “तुम्ही सतत हस्तक्षेप केला, तर परकीय चलनसाठाच गमावून बसाल,” असा थेट इशारा त्यांनी धोरणकर्त्यांना दिला.
महागाईबाबत बोलताना मात्र गीता गोपीनाथ यांच्या आवाजातील गंभीरता अधिकच वाढली. “आपण आता अशा टप्प्यात प्रवेश करत आहोत, जिथे महागाई हळूहळू पण सातत्याने वाढत राहील,” असे त्यांनी स्पष्ट सांगितले. म्हणजेच येत्या काळात पेट्रोल, डिझेल, गॅस, अन्नधान्य आणि दैनंदिन वस्तूंचे दर पुन्हा सर्वसामान्यांच्या आवाक्याबाहेर जाण्याची भीती निर्माण झाली आहे. जगभरातील युद्धाच्या धुराने आता भारतीयांच्या स्वयंपाकघरात शिरकाव करण्याची चिन्हे दिसू लागली असून अर्थव्यवस्थेच्या आकाशात काळे ढग अधिकच गडद होत चालले आहेत.