युद्धविरामाच्या बदल्यात इस्रायलशी मैत्री? मुस्लिम राष्ट्रांवर अमेरिकेचा दबाव वाढला
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २५ मे २०२६ ।। मध्यपूर्वेत तीन महिन्यांपासून धगधगणाऱ्या युद्धाच्या ज्वाळा आता शांत होण्याच्या उंबरठ्यावर आल्या आहेत. Iran आणि United States यांच्यातील संघर्ष कोणत्याही क्षणी युद्धविरामात बदलू शकतो, अशी चर्चा सुरू असतानाच अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी असा एक राजकीय डाव टाकला की संपूर्ण अरब जगतात अस्वस्थता पसरली. युद्ध थांबवण्याच्या चर्चांबरोबरच ट्रम्प यांनी मुस्लिम देशांवर Israel सोबत संबंध सामान्य करण्यासाठी दबाव वाढवण्यास सुरुवात केली आहे. त्यामुळे युद्धाचा शेवट जवळ येत असला, तरी नव्या राजनैतिक वादळाची चाहूल स्पष्ट दिसू लागली आहे.
ट्रम्प यांनी United Arab Emirates, Saudi Arabia, Qatar, Bahrain, Jordan, Turkey, Egypt आणि Pakistan यांच्या नेत्यांशी थेट संवाद साधला. या चर्चेदरम्यान त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, इराण युद्ध संपल्यानंतर मुस्लिम राष्ट्रांनी इस्रायलसोबतचे संबंध “सामान्य” करणे आवश्यक आहे. एवढेच नव्हे, तर प्रसिद्ध Abraham Accords करारात सामील होण्याचाही दबाव अमेरिकेकडून टाकला जात असल्याची माहिती समोर आली आहे. युद्धविरामाच्या बदल्यात राजनैतिक समीकरणे बदलण्याचा हा अमेरिकेचा प्रयत्न असल्याचे मानले जात आहे.
अरब देशांसाठी ही परिस्थिती अत्यंत नाजूक बनली आहे. एका बाजूला युद्धामुळे तेलबाजार हादरला आहे, अर्थव्यवस्था तणावाखाली आली आहे आणि नागरिकांमध्ये असंतोष वाढत आहे; तर दुसऱ्या बाजूला इस्रायलशी जवळीक वाढवण्याचा प्रश्न त्यांच्या अंतर्गत राजकारणाला पेटवू शकतो. अनेक मुस्लिम देशांमध्ये अजूनही पॅलेस्टाईन प्रश्न अत्यंत संवेदनशील मानला जातो. त्यामुळे ट्रम्प यांच्या या भूमिकेमुळे अरब नेत्यांसमोर मोठे राजकीय आव्हान उभे राहिले आहे. अमेरिकेचे म्हणणे मान्य केले तर देशांतर्गत रोष वाढण्याची भीती, आणि विरोध केला तर वॉशिंग्टनसोबतचे संबंध ताणले जाण्याचा धोका — अशा कात्रीत हे देश अडकले आहेत.
दरम्यान, अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या मते काही अरब राष्ट्रांनी इराणसोबतच्या युद्धविराम कराराला पाठिंबा दर्शवला आहे. मात्र ट्रम्प यांच्या संभाषणात अचानक इस्रायलचा मुद्दा पुढे आला आणि संपूर्ण समीकरण बदलले. ट्रम्प यांनी स्वतः Benjamin Netanyahu यांच्याशी चर्चा करणार असल्याचे सांगितले. त्यामुळे युद्ध संपल्यानंतर मध्यपूर्वेत शांतता येईल की नव्या राजकीय संघर्षाला सुरुवात होईल, याकडे आता संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.