२०४७ पर्यंत शंभर टक्के ई-बस ताफ्याचा संकल्प; ग्रामीण महाराष्ट्राला मिळणार प्रदूषणमुक्त, आधुनिक प्रवासाची नवी दिशा
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २ जून २०२६ ।। महाराष्ट्राच्या रस्त्यांवर दशके धावणारी लालपरी आता नव्या अवतारात दिसणार आहे. धुराचे लोट, डिझेलचा वास आणि वाढते इंधन खर्च यांना मागे टाकत राज्य परिवहन महामंडळाने थेट भविष्याच्या दिशेने झेप घेण्याचा निर्णय घेतला आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी एसटी महामंडळाचा संपूर्ण ताफा टप्प्याटप्प्याने इलेक्ट्रिक करण्याचा महत्त्वाकांक्षी आराखडा जाहीर करताच परिवहन क्षेत्रात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. २०२९ पर्यंत ५० टक्के, २०३५ पर्यंत ८० टक्के आणि २०४७ पर्यंत तब्बल १०० टक्के एसटी बसेस इलेक्ट्रिक करण्याचे उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले आहे. राज्याच्या सार्वजनिक वाहतुकीच्या इतिहासात हा निर्णय केवळ तांत्रिक बदल नसून एका नव्या युगाची सुरुवात मानला जात आहे.
वर्षा निवासस्थानी झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीत या परिवर्तनाचा रोडमॅप निश्चित करण्यात आला. इलेक्ट्रिक बस म्हणजे फक्त नवीन वाहन नव्हे, तर त्यामागे चार्जिंग केंद्रांचे जाळे, तांत्रिक सुविधा, देखभाल व्यवस्था आणि प्रशिक्षित मनुष्यबळाची संपूर्ण परिसंस्था उभी करावी लागणार आहे. त्यामुळे राज्यभर चार्जिंग स्टेशन उभारणीच्या कामाला तातडीने गती देण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. विशेष म्हणजे कृत्रिम प्रज्ञा तंत्रज्ञानाचा वापर करून कोणत्या मार्गांवर ई-बसेस अधिक प्रभावी ठरतील, याचाही अभ्यास केला जाणार आहे. बस पुरवठादारांकडून नवीन बसेस प्राप्त झाल्यानंतर सात दिवसांच्या आत त्यांची कार्यक्षमता तपासण्याची प्रणाली तयार करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. यामुळे भविष्यातील वाहतूक व्यवस्थेत तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर दिसून येणार आहे.
सध्या एसटी महामंडळ जीसीसी मॉडेलवर ५,१५० ई-बसेसचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प राबवत आहे. राज्य सरकारच्या ई-वाहन धोरणानुसार १,५०० ई-बसेसना बस किमतीच्या १० टक्के किंवा कमाल २० लाख रुपयांपर्यंत अनुदान देण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. या निर्णयामुळे ग्रामीण आणि शहरी भागातील लाखो प्रवाशांना अधिक आरामदायी, शांत आणि प्रदूषणमुक्त प्रवासाचा अनुभव मिळणार आहे. खासगी बससेवा ज्या मार्गांवर यशस्वी ठरत आहेत, त्या मार्गांचाही अभ्यास करून एसटीच्या ई-बसेसचा पर्याय अधिक सक्षम करण्यावर भर दिला जाणार आहे. वाढत्या इंधन खर्चाच्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय आर्थिकदृष्ट्याही महत्त्वाचा मानला जात आहे.
दरम्यान, एसटी महामंडळाने केवळ बसेसच नव्हे तर बसस्थानकांचेही रूप पालटण्याचा निर्धार केला आहे. वर्धापन दिनानिमित्त यांत्रिक स्वच्छता मोहिमेचा श्रीगणेशा करण्यात आला असून, आता बसस्थानकांची सफाई काही मिनिटांत पूर्ण होणार आहे. दिवसातून दोन वेळा होणाऱ्या स्वच्छतेऐवजी दर चार तासांनी यांत्रिक पद्धतीने स्वच्छता केली जाणार आहे. त्यामुळे प्रवाशांच्या अस्वच्छतेविषयीच्या तक्रारी मोठ्या प्रमाणात कमी होण्याची अपेक्षा आहे. एकीकडे लालपरीला इलेक्ट्रिक पंख मिळत असताना, दुसरीकडे बसस्थानकांनाही आधुनिकतेची झळाळी मिळणार आहे. त्यामुळे एसटीचा प्रवास आता केवळ गंतव्यस्थानी पोहोचण्यापुरता मर्यादित राहणार नसून तो अधिक स्वच्छ, सुरक्षित आणि भविष्याभिमुख अनुभव ठरणार आहे.