तीन महिन्यांत दुसरी दरवाढ; महागाईच्या आगीत स्वयंपाकघर होरपळले
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ८ जून २०२६ ।। घरातील चुलीवरची भांडी तीच, स्वयंपाक तोच आणि जेवणाऱ्यांची संख्या तीच; पण प्रत्येक महिन्याला वाढणारा खर्च मात्र आता घरगुती अर्थकारणाचा घास घेताना दिसत आहे. सरकारने १४.२ किलोच्या घरगुती एलपीजी सिलेंडरच्या दरात पुन्हा २९ रुपयांची वाढ जाहीर केली आणि सामान्य कुटुंबांच्या बजेटला आणखी एक तडा गेला. दिल्लीत सिलेंडरचा दर ९१३ रुपयांवरून थेट ९४२ रुपयांवर पोहोचला आहे. विशेष म्हणजे ही काही पहिली दरवाढ नाही. अवघ्या तीन महिन्यांपूर्वी ७ मार्चला ६० रुपयांची वाढ झाली होती. म्हणजेच महागाईचा बैल आता घराच्या अंगणातच नव्हे तर थेट स्वयंपाकघरात घुसल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे. ज्या सिलेंडरवर रोजच्या दोन वेळच्या जेवणाचा आधार आहे, त्याच सिलेंडरने आता कुटुंबाच्या आर्थिक श्वासावरच प्रश्नचिन्ह उभे केले आहे.
दरवाढीची कारणे सांगताना अधिकृत भाषेत आंतरराष्ट्रीय बाजार, ऊर्जा संकट आणि आयात खर्च यांचा उल्लेख केला जातो. पण सामान्य नागरिकाला त्याचा अर्थ इतकाच समजतो की, प्रत्येक वेळी जगात कुठे ना कुठे संकट आले की त्याचा फटका त्याच्या खिशालाच बसतो. पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली आहे. तेल आणि गॅसच्या पुरवठ्यावर ताण वाढला आहे. भारत मोठ्या प्रमाणावर एलपीजी आयात करत असल्याने जागतिक दर वाढले की त्याचे प्रतिबिंब थेट देशांतर्गत बाजारात उमटते. त्यामुळे स्वयंपाकघरातील ज्वाला पेटवण्यासाठी आता अधिक पैसे मोजावे लागत आहेत. जगातील संघर्षांचा धूर हजारो किलोमीटर दूर असलेल्या भारतीय घरांच्या चुलीपर्यंत पोहोचत असल्याचे हे जिवंत उदाहरण ठरत आहे.
यामागे आणखी एक वास्तव दडलेले आहे. सरकारी इंधन कंपन्या घरगुती एलपीजी विक्रीत मोठा तोटा सहन करत असल्याचे सांगितले जात आहे. सूत्रांच्या माहितीनुसार प्रत्येक सिलेंडरमागे सुमारे ७०३ रुपयांचे नुकसान होत होते. त्यामुळे दरवाढ करून हा आर्थिक भार काहीसा कमी करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. मात्र प्रश्न असा आहे की, कंपन्यांचा तोटा भरून काढण्यासाठी सामान्य नागरिकांच्या खिशालाच वारंवार कात्री का लावली जाते? महागाई, वाढती वीजबिले, शिक्षणाचा खर्च आणि दैनंदिन गरजांच्या किमती आधीच डोकेदुखी ठरत असताना गॅसच्या दरवाढीने परिस्थिती आणखी बिकट केली आहे. गृहिणींच्या स्वयंपाकघरातील गणिते आता रोज नव्याने मांडावी लागत आहेत.
सर्वात चिंतेची बाब म्हणजे ही दरवाढ अंतिम ठरणार का, याबाबत कोणतीही खात्री नाही. जागतिक ऊर्जा बाजारातील अनिश्चितता कायम राहिली, तर पुढील काही महिन्यांत आणखी दरवाढ होण्याची शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत. त्यामुळे आजचा ९४२ रुपयांचा सिलेंडर उद्या हजाराच्या उंबरठ्यावर पोहोचला तर आश्चर्य वाटायला नको. महागाईच्या या अखंड प्रवासात सामान्य नागरिकाचे जीवन जणू एका अदृश्य गिरणीत अडकले आहे. प्रत्येक दरवाढीनंतर सरकार आकडे सांगते, कंपन्या तोटा सांगतात आणि नागरिक मात्र आपला रिकामा होत चाललेला खिसा दाखवत राहतो. स्वयंपाकघरातील ज्वाला अजून पेटलेली असली, तरी त्या ज्वालेची किंमत दिवसेंदिवस अधिक भडक होत चालली आहे.