मान्सून लांबल्याचा फायदा; ३० जूनपर्यंत कोअर सफारी सुरू, त्यानंतर तीन महिने गाभा क्षेत्र बंद
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १७ जून २०२६ ।। यंदाच्या लांबलेल्या मान्सूनने शेतकऱ्यांची चिंता वाढवली असली, तरी जंगलप्रेमी आणि वन्यजीव छायाचित्रकारांसाठी मात्र तो आनंदाची बातमी घेऊन आला आहे. पावसाचे आगमन अपेक्षेपेक्षा उशिरा होत असल्याने वन विभागाने पेंच, ताडोबा-अंधारी, बोर, मेळघाट, सह्याद्री आणि नवेगाव-नागझिरा या सर्व व्याघ्र प्रकल्पांच्या ‘कोअर’ क्षेत्रातील जिप्सी सफारीला तब्बल पंधरा दिवसांची मुदतवाढ दिली आहे. पूर्वी १५ जूनपासून लागू होणारी पर्यटनबंदी आता १ जुलैपासून लागू होणार असून, पर्यटकांना ३० जूनपर्यंत जंगल सफारीचा आनंद घेता येणार आहे. त्यामुळे उन्हाळ्याच्या अखेरीस वाघ आणि इतर वन्यजीवांचे दर्शन घेण्याची सुवर्णसंधी पर्यटकांना पुन्हा एकदा उपलब्ध झाली आहे.
वन विभागाच्या या निर्णयामुळे देशभरातील वन्यजीवप्रेमींना मोठा दिलासा मिळाला आहे. ताडोबा आणि पेंचसारख्या व्याघ्र प्रकल्पांमध्ये याच काळात वाघ, बिबट्या, अस्वल, रानगवा आणि विविध पक्ष्यांचे दर्शन होण्याची शक्यता अधिक असते. त्यामुळे सफारीची ऑनलाइन बुकिंग करणाऱ्या हजारो पर्यटकांना दिलासा मिळाला आहे. ३० जूनपर्यंतची सर्व आरक्षणे पूर्वनियोजित नियमांनुसार सुरू राहणार असल्याचे वन विभागाने स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे अनेकांनी रद्द होण्याच्या भीतीने थांबवलेले पर्यटनाचे बेत आता पुन्हा आखण्यास सुरुवात केली आहे.
मात्र, १ जुलैपासून ३० सप्टेंबरपर्यंत सर्व व्याघ्र प्रकल्पांचे गाभा क्षेत्र पूर्णपणे बंद राहणार आहे. हा काळ वन्यजीवांच्या प्रजननासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. पावसाळ्यात जंगलात मानवी हस्तक्षेप कमी ठेवणे आवश्यक असते, जेणेकरून प्राण्यांना नैसर्गिक अधिवासात सुरक्षितपणे वावरता येईल. याशिवाय मुसळधार पावसामुळे जंगलातील कच्चे रस्ते चिखलमय होतात, नाले आणि पूल पाण्याखाली जातात, त्यामुळे पर्यटकांच्या सुरक्षेचाही मोठा प्रश्न निर्माण होतो. म्हणूनच दरवर्षी या तीन महिन्यांत कोअर क्षेत्रातील पर्यटनावर बंदी घालण्यात येते.
दरम्यान, कोअर क्षेत्र बंद असले तरी पर्यटकांची जंगलभ्रमंती पूर्णपणे थांबणार नाही. व्याघ्र प्रकल्पांतील बफर झोन सफारी पूर्ववत सुरू राहणार असल्याने पर्यटकांना वन्यजीवांचे दर्शन घेण्याची संधी उपलब्ध राहील. या कालावधीत वन विभाग जंगलातील रस्त्यांची दुरुस्ती, पुलांची तपासणी, सुरक्षा व्यवस्था आणि पर्यटन सुविधांचे नूतनीकरण करणार आहे. त्यामुळे ऑक्टोबरमध्ये पावसाळ्यानंतर पुन्हा सुरू होणाऱ्या सफारी हंगामासाठी जंगल अधिक सुरक्षित, सुस्थितीत आणि पर्यटकांसाठी सज्ज असेल.