भाव दीड लाखांच्या घरात, शुल्क दुप्पट; तरीही भारतीयांची सुवर्णभूक दिवसेंदिवस अधिकच वाढली
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १७ जून २०२६ ।। भारतीय माणूस आणि सोनं यांचं नातं हे अर्थशास्त्राच्या पुस्तकात मावत नाही, ते थेट भावनांच्या कपाटात बंदिस्त आहे. सरकारने आयात शुल्क सहा टक्क्यांवरून थेट पंधरा टक्क्यांवर नेलं, सोन्याचा भाव दहा ग्रॅममागे तब्बल एक लाख साठ हजार रुपयांच्या घरात पोहोचला, तरीही भारतीयांच्या खरेदीच्या हाताला थरकाप नाही. उलट मे महिन्यात सोन्याची आयात तब्बल ३४ टक्क्यांनी वाढून ३.४१ अब्ज डॉलरवर पोहोचली. महागाईने कंबर मोडली, बाजाराने उसासे टाकले, पण सोन्याच्या दुकानात मात्र गर्दीचा उत्साह कमी झाला नाही. जणू भाव वाढले की सोन्याची किंमत नव्हे, तर त्याचं आकर्षणच अधिक वाढतं, असा देशाचा स्वभाव झाला आहे. सरकार कर वाढवतं, बाजार भाव वाढवतो, पण भारतीय मन मात्र ‘सोनं म्हणजेच सुरक्षितता’ या श्रद्धेवर ठाम उभं आहे.
सरकारला वाटलं होतं की आयात शुल्क दुप्पट केलं की सोन्याचा ओघ थांबेल. पण वास्तवाने हा अंदाज अक्षरशः धुळीस मिळवला. वाणिज्य मंत्रालयाच्या आकडेवारीने स्पष्ट दाखवून दिलं की, शुल्क वाढलं तरी आयात वाढलीच. परिणामी देशाची व्यापार तूटही २८.२१ अब्ज डॉलरवर जाऊन पोहोचली. दुसरीकडे चांदीच्या आयातीत मोठी घसरण झाली असली, तरी सोन्याच्या मोहापुढे चांदीचं आकर्षण फिकं पडल्याचं चित्र आहे. लग्नसमारंभ, गुंतवणूक, परंपरा आणि प्रतिष्ठा या चौघांच्या संगनमताने सोनं आजही भारतीयांच्या जीवनात सर्वोच्च स्थानावर विराजमान आहे. अर्थतज्ज्ञ कितीही आकडे मांडोत, पण भारतीय कुटुंबाच्या तिजोरीत सोन्याचाच शब्द अंतिम ठरतो.
भारताच्या सुवर्णभुकेचा सर्वात मोठा पुरवठादार अजूनही स्वित्झर्लंडच आहे. देशाच्या एकूण सोन्याच्या आयातीत जवळपास ४० टक्के वाटा या देशाचा आहे. त्यानंतर संयुक्त अरब अमिराती आणि दक्षिण आफ्रिकेचा क्रमांक लागतो. विशेष म्हणजे स्वित्झर्लंडमधून आयात घटली असली, तरी इतर मार्गांनी सोन्याचा पुरवठा सुरूच राहिला. चालू आर्थिक वर्षातील केवळ दोन महिन्यांत सोन्याची आयात तब्बल ६० टक्क्यांनी वाढून ९.०४ अब्ज डॉलरवर पोहोचली आहे. मागील आर्थिक वर्षातही आयात विक्रमी ७१.९८ अब्ज डॉलरपर्यंत गेली होती. वजनाने आयात कमी झाली, पण वाढलेल्या भावामुळे डॉलरमधील व्यवहारांनी विक्रम मोडले. म्हणजे सोनं कमी आलं, पण त्याची किंमत अधिक मोजावी लागली.
चीननंतर भारत हा जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा सोन्याचा ग्राहक आहे. त्यामुळे देशातील प्रत्येक वाढलेली आयात थेट चालू खाते तुटीवर परिणाम करते. अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टीने हा इशारा गंभीर असला, तरी सामान्य ग्राहकाच्या मनात त्यापेक्षा वेगळीच गणितं सुरू आहेत. बँकांपेक्षा सोन्यावर विश्वास, शेअर बाजारापेक्षा दागिन्यांवर प्रेम आणि महागाईपेक्षा परंपरेवर श्रद्धा अशी भारतीय मानसिकता आजही बदललेली नाही. म्हणूनच सरकारचे कर, बाजाराचे भाव आणि अर्थतज्ज्ञांचे सल्ले एका बाजूला, तर सोन्याची मोहिनी दुसऱ्या बाजूला. आणि या लढाईत दरवेळी जिंकतं ते… सोनंच!