चार महिन्यांची घसरण विसरून सराफा बाजार तेजीत; व्याजदराच्या संकेतांनी गुंतवणूकदारांचा पुन्हा सोन्याकडे ओढा
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ०४ जुलै २०२६ ।। सोन्याचा बाजार हा एखाद्या हट्टी राजासारखा असतो. कधी डोक्यावर मुकुट चढवतो, तर कधी क्षणात गादीवरून खाली फेकतो. गेल्या चार महिन्यांपासून सोन्याच्या भावाला उतरती कळा लागली होती. “आता सोन्याची चमक संपली” असा निष्कर्ष अनेकांनी काढला होता. गुंतवणूकदार विक्री करत होते, ग्राहक आणखी स्वस्त होण्याची वाट पाहत होते आणि सराफा बाजारात निराशेची सावली पसरली होती. पण अमेरिकेतून आलेल्या एका विधानाने हा सगळा हिशेब क्षणात उलटा केला. अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या नव्या अध्यक्ष केविन वॉर्श यांनी व्याजदरांबाबत नरमाईचे संकेत दिले आणि सोन्याने पुन्हा एकदा झेप घेतली. बाजाराने पुन्हा दाखवून दिले की, सोन्याचा स्वभाव आणि राजकारण्यांची आश्वासने—दोन्हीवर कधीच अंतिम विश्वास ठेवायचा नसतो.
गेल्या काही दिवसांपर्यंत सोन्याचा दर सतत दबावाखाली होता. MCX वर तब्बल ५२ हजार रुपयांची घसरण नोंदवली गेली होती. अनेकांना वाटू लागले होते की अजून घसरण बाकी आहे. पण अमेरिकेतील आर्थिक घडामोडींनी वातावरणच बदलून टाकले. फेडचे अध्यक्ष केविन वॉर्श यांनी व्याजदरात मोठी वाढ करण्याऐवजी स्थिर धोरणाचे संकेत दिले. एवढाच इशारा पुरेसा ठरला. सोन्यातून बाहेर पडलेले गुंतवणूकदार पुन्हा बाजारात परतले. विक्रीचा सपाटा थांबला आणि खरेदीची झुंबड उडाली. सोन्याबरोबरच चांदीनेही वेग पकडला. जागतिक बाजारातील भावना, डॉलरमधील चढ-उतार, रोजगाराची आकडेवारी आणि महागाईच्या अपेक्षा या सगळ्यांचा परिणाम एकाच वेळी दिसून आला आणि सराफा बाजाराने अक्षरशः यू-टर्न घेतला.
व्याजदर आणि सोन्याचा संबंध हा सामान्य माणसालाही समजण्यासारखा आहे. बँकेत ठेवलेल्या पैशावर भरघोस व्याज मिळत असेल, तर लोक सुरक्षित ठेवींना प्राधान्य देतात. पण व्याजदर कमी राहण्याची शक्यता निर्माण झाली की गुंतवणूकदार पुन्हा सोन्यासारख्या सुरक्षित मालमत्तेकडे वळतात. कारण सोने व्याज देत नसले तरी संकटाच्या काळात संपत्तीचे संरक्षण करते, असा जगभरातील अनुभव आहे. त्यामुळे फेडच्या नरमाईच्या संकेतांनंतर सोन्याची मागणी वाढली. मात्र उद्या जर फेडने पुन्हा आक्रमक व्याजवाढीचा इशारा दिला, तर आजची तेजी क्षणात घसरणीत बदलू शकते. म्हणूनच सराफा बाजारात कायमस्वरूपी आनंद किंवा कायमस्वरूपी निराशा असे काही नसते.
ग्राहकांसाठी हा काळ सावध पावले टाकण्याचा आहे. काही दिवसांपूर्वी “आणखी स्वस्त होईल” म्हणून खरेदी थांबवणाऱ्यांना आता पुन्हा वाढलेल्या भावांचा सामना करावा लागत आहे. दुसरीकडे, व्यापाऱ्यांच्या चेहऱ्यावर पुन्हा हसू फुलले आहे. मात्र बाजाराचा इतिहास सांगतो की सोन्याचा प्रवास सरळ रेषेत कधीच होत नाही. एका भाषणाने, एका आकडेवारीने किंवा एका निर्णयाने त्याचा रंग बदलतो. त्यामुळे अफवांवर नव्हे, तर जागतिक आर्थिक घडामोडींवर लक्ष ठेवूनच निर्णय घेणे शहाणपणाचे ठरेल. सोन्याची झळाळी पुन्हा परतली असली, तरी तिची चमक किती दिवस टिकणार, याचा निर्णय आता अमेरिकेच्या व्याजदर धोरणावरच अवलंबून राहणार आहे.