अस्वच्छता, उंदीर, मुदतबाह्य अन्नपदार्थ आणि कोल्ड चेनमधील त्रुटींमुळे परवाना तात्काळ निलंबित; खाद्य व्यवसायांना स्पष्ट इशारा
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १० जुलै २०२६ ।। वर्षानुवर्षे कमावलेली प्रतिष्ठा एका दिवसात धुळीस मिळत नाही; पण निष्काळजीपणाचा एक क्षण अनेक दशकांचा विश्वास कोसळवू शकतो. मुंबईतील प्रसिद्ध ‘के. रुस्तम अँड कंपनी’ आईस्क्रीमचे नाव म्हणजे अनेक पिढ्यांच्या आठवणींशी जोडलेला स्वाद. मात्र याच नावावर आता अन्न सुरक्षा नियमांच्या उल्लंघनाचा डाग लागला आहे. अन्न व औषध प्रशासनाच्या धडक कारवाईत गंभीर अनियमितता उघडकीस आल्यानंतर या नामांकित आस्थापनाचा परवाना तात्काळ निलंबित करण्यात आला. प्रसिद्धी कितीही मोठी असली तरी कायद्यापेक्षा कोणीही मोठे नसते, याचीच ही ठळक आठवण ठरली आहे.
एफडीएने मुंबईसह विविध भागांतील १६ नामांकित हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि खाद्य व्यवसायांवर एकाच दिवशी अचानक तपासणी मोहीम राबवली. नरिमन पॉईंट येथील ‘के. रुस्तम अँड कंपनी’मध्ये झालेल्या तपासणीत अनेक गंभीर त्रुटी समोर आल्या. दुकानात अस्वच्छ वातावरण, जिवंत उंदरांचा आणि घरगुती माशांचा वावर आढळल्याने अन्न सुरक्षेबाबत गंभीर प्रश्न निर्माण झाले. एवढ्यावरच हा प्रकार थांबला नाही. आईस्क्रीमसारख्या संवेदनशील अन्नपदार्थासाठी अत्यावश्यक असलेली कोल्ड चेन व्यवस्था योग्य प्रकारे राखली जात नसल्याचेही तपासणीत आढळून आले. याशिवाय मुदतबाह्य अन्नपदार्थ साठवून ठेवणे आणि आवश्यक नोंदी व कागदपत्रांचा अभावही अधिकाऱ्यांच्या निदर्शनास आला.
या सर्व गंभीर उल्लंघनांची दखल घेत अन्न सुरक्षा व मानके कायदा, २००६ च्या कलम ३२(३) अंतर्गत संबंधित आस्थापनाचा परवाना तात्काळ प्रभावाने निलंबित करण्यात आला आहे. एफडीएने पुढील कायदेशीर कारवाईही सुरू केली असून नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या कोणत्याही अन्न व्यवसायिकाला माफी दिली जाणार नसल्याचा स्पष्ट इशारा दिला आहे. या विशेष मोहिमेमुळे खाद्य व्यवसाय क्षेत्रात मोठी खळबळ उडाली असून, स्वच्छता आणि अन्न सुरक्षा नियमांचे पालन न करणाऱ्यांची आता कसून तपासणी होणार असल्याचे संकेत मिळत आहेत.
ग्राहक दुकानात नाव पाहून जातो, पण घास तोंडात जातो तो विश्वासाचा. तोच विश्वास जर अस्वच्छतेच्या गर्तेत ढकलला गेला, तर प्रसिद्धीची चमक क्षणात फिकी पडते. खाद्य व्यवसाय हा केवळ नफ्याचा धंदा नसून तो थेट नागरिकांच्या आरोग्याशी जोडलेली जबाबदारी आहे. त्यामुळे नियम हे कागदावर ठेवण्याची वस्तू नसून रोजच्या कामकाजाचा पाया असला पाहिजे. एफडीएची ही कारवाई एका दुकानापुरती मर्यादित नाही; ती संपूर्ण खाद्य उद्योगासाठी दिलेला स्पष्ट इशारा आहे—चव महत्त्वाची, पण स्वच्छता आणि सुरक्षितता त्याहूनही अधिक महत्त्वाची.