कार कमी चालवणाऱ्यांसाठी PAYD योजना फायदेशीर; पण अटी न वाचता पॉलिसी घेतली तर बचतीऐवजी बसू शकतो मोठा आर्थिक फटका.
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १४ जुलै २०२६ ।। आजच्या बाजारात प्रत्येक गोष्टीवर “स्मार्ट” असा शिक्का मारण्याची स्पर्धा लागली आहे. आता त्यात कार विमाही उतरला आहे. “जेवढी गाडी चालवाल तेवढाच विमा भरा,” असा गोड संदेश देत PAYD अर्थात Pay-As-You-Drive योजना ग्राहकांसमोर मांडली जात आहे. ऐकायला ही योजना सोन्याहून पिवळी वाटते; पण बाजारात मोफत जेवण नसते, हा अनुभव जुना आहे. कमी प्रीमियमच्या आमिषामागे अटींचा असा जंगलराज लपलेला असतो की, त्या न वाचणारा ग्राहक शेवटी स्वतःच आपल्या खिशावर कुर्हाड मारून घेतो. त्यामुळे “स्वस्त आहे” म्हणून उडी मारण्यापेक्षा “योग्य आहे का?” हा प्रश्न आधी विचारला पाहिजे.
PAYD योजनेचा फायदा नक्कीच आहे, पण तो प्रत्येकासाठी नाही. आठवड्यातून एखाद-दुसऱ्याच दिवशी कार वापरणारे, घरातून काम करणारे, निवृत्त नागरिक किंवा घरात दोन-तीन गाड्या असलेले लोक यांच्यासाठी ही योजना फायद्याची ठरू शकते. कारण विम्याचा Own Damage प्रीमियम कारच्या वापरावर अवलंबून असतो. मात्र रोज शेकडो किलोमीटर प्रवास करणाऱ्याने ही योजना घेतली तर बचतीचे स्वप्न काही दिवसांतच फुटते. ठरवून दिलेली किलोमीटरची मर्यादा ओलांडली की अतिरिक्त प्रीमियम, नवीन स्लॅब किंवा इतर अटी ग्राहकांच्या गळ्यात पडतात. मग सुरुवातीची बचत एका झटक्यात हवेत विरते.
याहून मोठा प्रश्न म्हणजे ग्राहकांची जागरूकता. अनेक जण पॉलिसीचा एकही शब्द न वाचता फक्त एजंटच्या गोड बोलण्यावर सही करतात. नंतर ओडोमीटरचे रेकॉर्ड, टेलिमॅटिक्स डिव्हाइस, मोबाईल अॅप, अतिरिक्त शुल्क अशा अटी समोर येतात आणि ग्राहकाचे डोळे विस्फारतात. थर्ड पार्टी विम्यावर कोणतीही सूट नसते, ही महत्त्वाची बाबही अनेकांना माहीत नसते. “स्वस्त” या शब्दाने भुललेल्या ग्राहकाने नियम समजून घेतले नाहीत, तर विमा कंपनीचे गणित नेहमीच वरचढ ठरते. व्यापारात भावनांना किंमत नसते; तिथे करारातील प्रत्येक ओळ बोलत असते.
एकूण चित्र पाहिले तर PAYD ही योजना चुकीची नाही; पण ती सर्वांसाठी रामबाण औषधही नाही. आपल्या कारचा वार्षिक वापर, प्रवासाचे स्वरूप आणि पॉलिसीतील अटी यांचा नीट अभ्यास करूनच निर्णय घेतला पाहिजे. आज हजार-दोन हजार रुपयांच्या बचतीसाठी घाई केली, तर उद्या अपघाताच्या वेळी लाखोंचा फटका बसू शकतो. विमा म्हणजे फक्त प्रीमियम नव्हे, तर संकटात उभा राहणारा आर्थिक आधार असतो. म्हणून चमकदार जाहिरातींना भुलू नका, तर कागदावरील प्रत्येक अट वाचा. कारण शहाणा ग्राहकच खरा बचतदार ठरतो; बाकी सगळे केवळ आकड्यांच्या मोहजालात अडकलेले प्रवासी असतात.