१२ टक्के, ९ टक्के की निश्चित रक्कम? नव्या पर्यायांमुळे कर्मचाऱ्यांसमोर बचत विरुद्ध हातातल्या पगाराचे गणित
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १५ जुलै २०२६ ।। नोकरी करणाऱ्या लाखो कर्मचाऱ्यांसाठी भविष्य निर्वाह निधी (PF) हा केवळ पगारातून होणारा कपातीचा आकडा नसून, भविष्यातील आर्थिक सुरक्षिततेचा मजबूत आधार मानला जातो. मात्र, आता पीएफ कपातीबाबत अधिक लवचिकता देण्याच्या प्रस्तावाची चर्चा सुरू झाली आहे. या प्रस्तावानुसार कर्मचाऱ्यांना पगारातून पीएफ कपातीसाठी १२ टक्के, ९ टक्के किंवा दरमहा १,८०० रुपये निश्चित रक्कम असे तीन पर्याय उपलब्ध होऊ शकतात. या बदलामुळे कर्मचाऱ्यांना स्वतःच्या आर्थिक गरजेनुसार निर्णय घेण्याची संधी मिळणार असली, तरी कोणता पर्याय निवडायचा याचे गणित समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.
सध्या बहुतांश कर्मचाऱ्यांच्या मूळ पगार आणि महागाई भत्त्यावर १२ टक्के पीएफ कपात केली जाते. त्यामुळे निवृत्तीनंतर मोठा निधी तयार होतो आणि त्यावर व्याजाचाही लाभ मिळतो. प्रस्तावित बदलानुसार ९ टक्के कपात निवडल्यास दरमहा हातात येणारा पगार वाढेल. तर १,८०० रुपयांची निश्चित कपात हा पर्याय कमी उत्पन्न असलेल्या कर्मचाऱ्यांसाठी काही प्रमाणात दिलासादायक ठरू शकतो. मात्र, आज हातात अधिक पैसे मिळाले तरी दीर्घकालीन बचतीवर त्याचा परिणाम होणार हे विसरून चालणार नाही.
ज्यांचे वय कमी आहे आणि ज्यांच्याकडे नियमित उत्पन्न आहे, त्यांनी शक्यतो १२ टक्के पीएफचा पर्याय कायम ठेवणे अधिक फायदेशीर मानले जाते. कारण दीर्घ कालावधीत चक्रवाढ व्याजाचा मोठा फायदा मिळतो. दुसरीकडे, गृहकर्ज, शिक्षण, वैद्यकीय खर्च किंवा इतर आर्थिक जबाबदाऱ्या असलेल्या कर्मचाऱ्यांना ९ टक्के कपातीचा पर्याय काही काळासाठी उपयुक्त वाटू शकतो. निश्चित १,८०० रुपयांचा पर्याय निवडताना मात्र भविष्यातील निवृत्ती निधी किती कमी होईल, याचाही गंभीरपणे विचार करणे आवश्यक आहे.
एकूणच, पीएफ कपातीत पर्याय उपलब्ध होणे हे कर्मचाऱ्यांच्या आर्थिक स्वातंत्र्याच्या दृष्टीने सकारात्मक पाऊल ठरू शकते. मात्र, हातात जास्त पगार मिळणे आणि भविष्यासाठी मजबूत बचत तयार करणे यामध्ये योग्य समतोल साधणे अधिक महत्त्वाचे आहे. आजचा छोटा निर्णय उद्याच्या निवृत्तीचे चित्र बदलू शकतो. त्यामुळे कोणताही पर्याय निवडण्यापूर्वी स्वतःचे उत्पन्न, खर्च, कर्ज आणि दीर्घकालीन आर्थिक उद्दिष्टे यांचा सखोल विचार करूनच निर्णय घेणे शहाणपणाचे ठरेल.