फेडचा निर्णय, डॉलरची ताकद आणि सणासुदीची मागणी; गुंतवणूकदारांनी घाई नव्हे तर गणित पाहावे
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३१ जुलै २०२६ ।। सोन्याचा बाजार हा भावनांवर नव्हे, तर जागतिक अर्थकारणावर चालतो. काही महिन्यांपूर्वी विक्रमी उंची गाठणाऱ्या सोन्याच्या दरांनी आता स्थिरतेचा मार्ग धरला असला, तरी ही शांतता किती दिवस टिकेल, याचे उत्तर अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या पुढील भूमिकेत दडले आहे. मजबूत डॉलर, जागतिक महागाई, पश्चिम आशियातील तणाव आणि मध्यवर्ती बँकांचे धोरण या साऱ्या घटकांनी सोन्या-चांदीला कसोटीवर उभे केले आहे. दुसरीकडे भारतात रक्षाबंधन, गणेशोत्सव, नवरात्र, दिवाळी आणि लग्नसराईचा हंगाम जवळ येत असल्याने सराफा बाजार पुन्हा गजबजण्याची चिन्हे दिसत आहेत. त्यामुळे ग्राहक आणि गुंतवणूकदार दोघांसाठीही हा काळ महत्त्वाचा ठरणार आहे.
अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदर निर्णयाकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. व्याजदर उच्च पातळीवर राहिल्यास डॉलर मजबूत होतो आणि त्याचा थेट दबाव सोन्याच्या किमतींवर येतो. कारण डॉलरमध्ये किंमत ठरणारे सोने इतर चलनधारकांसाठी महाग होते. त्याचवेळी चांदीवर दुहेरी दबाव आहे. औद्योगिक वापराशी संबंधित मागणी मंदावल्यास चांदीच्या दरात सोन्यापेक्षा अधिक चढ-उतार दिसू शकतात. त्यामुळे अल्पकालीन गुंतवणूकदारांनी केवळ अफवा किंवा भावनिक वातावरणावर निर्णय घेणे धोक्याचे ठरू शकते.
भारतीय बाजाराचे चित्र मात्र वेगळे आहे. सण-उत्सव आणि विवाहसोहळ्यांच्या पार्श्वभूमीवर सोन्याची मागणी पारंपरिकरीत्या वाढते. त्यामुळे जागतिक बाजारात दबाव असला, तरी देशांतर्गत मागणी भावांना काही प्रमाणात आधार देऊ शकते. अनेक ज्वेलर्स कमी वजनातील आणि परवडणाऱ्या दागिन्यांची नवीन श्रेणी बाजारात आणण्याच्या तयारीत आहेत. यामुळे मध्यमवर्गीय ग्राहकांना काहीसा दिलासा मिळू शकतो. मात्र, दागिन्यांची खरेदी आणि गुंतवणूक या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत, हे लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे. गरज म्हणून खरेदी करायची असल्यास सध्याचे तुलनेने स्थिर दर संधी ठरू शकतात; पण केवळ नफा कमावण्यासाठी गुंतवणूक करायची असल्यास जागतिक संकेत स्पष्ट होईपर्यंत संयम बाळगणे अधिक योग्य ठरेल.
सोने हे नेहमीच सुरक्षित गुंतवणुकीचे प्रतीक राहिले आहे; पण कोणतीही मालमत्ता सतत वाढतच राहते, असा समज धोकादायक ठरतो. बाजाराला दिशा देणारे घटक क्षणाक्षणाला बदलत आहेत. फेडची भूमिका, डॉलरची ताकद, पश्चिम आशियातील घडामोडी आणि भारतातील सणासुदीची मागणी यांचा एकत्रित परिणाम पुढील काही महिन्यांत दिसणार आहे. म्हणूनच आजचा शहाणा गुंतवणूकदार भावाच्या चमकाकडे नव्हे, तर बाजाराच्या संकेतांकडे पाहतो. संयम, योग्य वेळ आणि माहितीच्या आधारे घेतलेला निर्णयच खऱ्या अर्थाने ‘सुवर्ण’ ठरतो.