रेपो रेट ५.२५ टक्क्यांवरच राहण्याची शक्यता; महागाई, तेल आणि रुपयावर RBIची नजर
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ४ ऑगस्ट २०२६ ।। Reserve Bank Of India घर, वाहन किंवा वैयक्तिक कर्जाचा हप्ता भरणाऱ्या कोट्यवधी भारतीयांचे लक्ष आता भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या आगामी पतधोरणाकडे लागले आहे. RBIच्या चलनविषयक धोरण समितीची बैठक सुरू असून, या बैठकीत व्याजदरांबाबत निर्णय होणार आहे. सध्या धोरणात्मक Repo Rate ५.२५ टक्क्यांवर आहे. ताज्या Reuters पोलमध्ये बहुतांश अर्थतज्ज्ञांनी RBIकडून यावेळीही दर कायम ठेवण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. म्हणजेच कर्जदारांना तातडीने EMI स्वस्त होण्याची अपेक्षा ठेवण्याचे कारण नाही; पण व्याजदर वाढण्याची तलवारही सध्या म्यानात राहण्याची शक्यता आहे.
RBIसमोरचा खरा पेच मात्र महागाई आणि आर्थिक वाढीचा आहे. जूनमध्ये किरकोळ महागाई ४.३८ टक्क्यांवर पोहोचली असून ती RBIच्या ४ टक्क्यांच्या लक्ष्यापेक्षा वर गेली आहे. तरीही ती २ ते ६ टक्क्यांच्या सहनशील मर्यादेत आहे. दुसरीकडे मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती वाढण्याचा धोका निर्माण झाला आहे. तेल महागले तर वाहतूक, उत्पादन आणि दैनंदिन वस्तूंच्या किमतीवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे आज दर कमी करून कर्जदारांना दिलासा देण्यापेक्षा परिस्थिती आणखी स्पष्ट होईपर्यंत “थांबा आणि पाहा” ही भूमिका RBIसाठी अधिक सोयीची ठरू शकते.
दर कायम राहिला तर सर्वसामान्य कर्जदारांच्या खिशावर तातडीचा मोठा परिणाम होणार नाही. मात्र Repo Rate वाढला तर बँकांच्या कर्जाचा खर्च वाढण्याची शक्यता असून त्याचा परिणाम विशेषतः floating-rate गृहकर्ज आणि इतर कर्जांच्या EMIवर होऊ शकतो. उलट Repo Rate कमी झाल्यास बँकांना स्वस्त निधी उपलब्ध होतो आणि त्याचा फायदा ग्राहकांच्या कर्जदरांना मिळण्याची शक्यता असते. म्हणूनच RBIचा एक छोटासा आकडा सामान्य कुटुंबाच्या मासिक बजेटमध्ये मोठा फरक घडवू शकतो. पण दर बदलला नाही म्हणून सर्व बँका त्याच क्षणी कर्जदर बदलतील किंवा बदलणार नाहीत, असेही समजणे चुकीचे आहे; बँकांचे कर्जदर इतर घटकांवरही अवलंबून असतात.
यावेळी RBIसमोर आणखी एक मोठा प्रश्न म्हणजे पुढील काही महिन्यांचा महागाईचा अंदाज. कच्चे तेल, रुपयाची स्थिती, जागतिक बाजारातील अस्थिरता आणि देशातील मागणी यांचा एकत्रित विचार करूनच पुढील दिशा ठरवावी लागणार आहे. ताज्या बाजारपेठीय अंदाजानुसार सध्याच्या बैठकीत Repo Rate ५.२५ टक्क्यांवर कायम राहण्याची शक्यता अधिक आहे; मात्र पुढील महिन्यांत महागाईचा दबाव वाढला तर दरवाढीचा पर्याय पुन्हा चर्चेत येऊ शकतो. त्यामुळे कर्जदारांनी “EMI आता कायमची स्वस्त” किंवा “दर आता नक्कीच वाढणार” अशा दोन्ही टोकाच्या निष्कर्षांपासून दूर राहावे. RBIचा निर्णय हा एका दिवसाचा आकडा नसून पुढील अर्थव्यवस्थेची दिशा ठरवणारा संकेत असणार आहे.