राज्यात ६८३ किमीचे मेट्रो जाळे; २०३० पर्यंत ३०० किमी नव्या मार्गांचे लक्ष्य
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ५ ऑगस्ट २०२६ ।। Mumbai Pune Metro new routes Update : मुंबई-पुण्यातील वाहतूक कोंडीने हैराण झालेल्या प्रवाशांसाठी सरकारने मेट्रोच्या रूपाने आणखी एक मोठी आशा दाखवली आहे. महाराष्ट्रात मेट्रोचे जाळे झपाट्याने विस्तारण्याचा निर्णय घेण्यात आला असून राज्यात तब्बल ६८३.५३ किलोमीटरचे मेट्रो नेटवर्क उभारण्याचे नियोजन आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या पायाभूत सुविधा समितीच्या बैठकीत या प्रकल्पांचा आढावा घेण्यात आला. सध्या राज्यात १७४ किलोमीटर मेट्रो मार्ग सुरू आहेत, तर २९१ किलोमीटर मार्गांवर प्रत्यक्ष बांधकाम सुरू आहे. आणखी १३० किलोमीटर मार्ग मंजुरीच्या प्रक्रियेत असून ८७.१५ किलोमीटरसाठी डीपीआर तयार होत आहे. सरकारने मेट्रो प्रकल्प सुरू झाल्यानंतर शक्यतो तीन वर्षांत काम पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
मुंबईच्या रस्त्यांवर वाहनांची गर्दी वाढत असताना मेट्रोचे हे जाळे कितपत दिलासा देणार, हा खरा प्रश्न आहे. प्रस्तावित नेटवर्कमध्ये एमएमआरचा वाटा ४२८.८९ किमी, पुणे महानगर प्रदेशाचा १६९.४५ किमी आणि नागपूरचा ८५.२० किमी आहे. या विस्तारासाठी तब्बल २.८० लाख कोटी रुपयांचे प्रकल्प राबवले जात आहेत. त्यापैकी केंद्राचा हिस्सा २७,२१६ कोटी, राज्याचा थेट हिस्सा ५०,२५० कोटी असून उर्वरित निधी विविध प्राधिकरणे आणि शासन हमी कर्जाच्या माध्यमातून उभारला जाणार आहे. यंदा ८७ किमी मार्ग आणि ५६ स्थानके उभारण्याचे लक्ष्य असून २०२९-३० पर्यंत आणखी ३०२ किमी मार्ग आणि १६१ स्थानके विकसित करण्याचे नियोजन आहे.
मग या नव्या मार्गांमध्ये नेमके कोणते प्रकल्प आहेत? मुंबईत मेट्रो-११ : अणिक डेपो–वडाळा–गेटवे ऑफ इंडिया, मेट्रो-८ : सीएसएमआयए–नवी मुंबई विमानतळ, मेट्रो-१३ : शिवाजी चौक–वसई-विरार, मेट्रो-१२ए : मानपाडा–कल्याण–तळोजा आणि मेट्रो-१४ : कांजूर–बदलापूर या मार्गांचा समावेश आहे. मेट्रो-१०चा गायमुख–छत्रपती शिवाजी महाराज चौक मार्गही प्रस्तावित आहे. पुण्याच्या दृष्टीने हडपसर–लोणी काळभोर, हडपसर–सासवड रोड आणि निगडी–वाकड–नाशिक फाटा–चाकण या मार्गांवर विशेष लक्ष आहे. यातील सर्वच मार्ग लगेच प्रवाशांसाठी खुले होणार नाहीत; अनेक प्रकल्प अद्याप मंजुरी, डीपीआर किंवा नियोजनाच्या टप्प्यात आहेत. त्यामुळे ‘दहा मेट्रो उद्यापासून धावणार’ असा अर्थ काढणे चुकीचे ठरेल.
मेट्रोच्या घोषणा महाराष्ट्रात नवीन नाहीत; नवीन आहे ती वेळेत काम पूर्ण करण्याची गरज. कारण शहरातील नागरिकांना कागदावरचे किलोमीटर नकोत, तर रोजच्या वाहतूक कोंडीतून सुटका हवी आहे. निधीची तरतूद, जमीन, परवानग्या, बांधकामाची गती आणि शेवटच्या टप्प्यातील कनेक्टिव्हिटी या चारही आघाड्यांवर काम झाले तरच मेट्रोचा खरा फायदा सामान्य प्रवाशाला मिळेल. सरकारने तीन वर्षांचा कालावधी सांगितला आहे; आता त्या घड्याळाचा काटा प्रत्यक्ष कामावरही फिरला पाहिजे. अन्यथा मेट्रोचे नकाशे सुंदर दिसतील, पण रस्त्यावरची गर्दी तशीच राहील. महाराष्ट्राला मेट्रोचे स्वप्न नको; वेळेत धावणारी मेट्रो हवी आहे.