FSSAI ची तात्काळ कारवाई; लालजी गोधूच्याही मिश्रित हिंगाची विक्री थांबवली
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३० ऑगस्ट २०२६ ।। स्वयंपाकघरात फोडणीला सुगंध देणाऱ्या हिंगावर आता सरकारी तपासणीची फोडणी बसली आहे! भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) Everest Food Products आणि Laljee Godhoo and Company यांच्या ‘Compounded Hing’ अर्थात मिश्रित हिंगाच्या विक्रीवर पुढील आदेशापर्यंत तात्काळ बंदी घातली आहे. बाजारातील एका ग्राहकाच्या तक्रारीनंतर व्यापक तपासणी मोहीम सुरू करण्यात आली आणि प्रयोगशाळेतील चाचण्यांमध्ये दोन्ही कंपन्यांच्या संबंधित उत्पादनांचे नमुने विहित दर्जाच्या मानकांशी सुसंगत नसल्याचे आढळले. त्यामुळे मसाल्याच्या डब्यातील विश्वासालाच आता प्रयोगशाळेच्या कसोटीवर उतरावे लागले आहे.
एव्हरेस्टच्या प्रकरणात FSSAI ला ‘Alcohol Soluble Extract’च्या निकषात गंभीर त्रुटी आढळल्या. नियमांनुसार मिश्रित हिंगामध्ये हे प्रमाण किमान ५ टक्के असणे आवश्यक आहे. मात्र एका नमुन्यात ते थेट ० टक्के, तर यलो हिंग पावडरमध्ये ३.२९ टक्के आणि ब्लॅक हिंग पावडरमध्ये ४.४ टक्के आढळले. त्यामुळे हे नमुने दर्जाहीन ठरले. काही उत्पादनांबाबत चुकीचे किंवा अपुरे लेबलिंग असल्याचेही नियामकाने नमूद केले आहे. मात्र महत्त्वाचे म्हणजे, सध्याची बंदी एव्हरेस्टच्या सर्व मसाल्यांवर नसून त्यांच्या Compounded Hing आणि त्याच्या प्रकारांपुरतीच आहे.
दुसऱ्या बाजूला Laljee Godhoo and Company च्या मिश्रित हिंगावरही कारवाई करण्यात आली आहे. कंपनीच्या मुंबईतील युनिटमधून तपासणीसाठी घेण्यात आलेल्या कच्च्या हिंगाच्या सहा प्रकारांमध्ये स्टार्चचे प्रमाण विहित मर्यादेपेक्षा खूप जास्त असल्याचे आढळले. नियमानुसार कच्च्या हिंगातील स्टार्च १ टक्क्यांपेक्षा जास्त नसावा, पण तपासलेल्या नमुन्यांमध्ये ते १५ ते ३२ टक्क्यांदरम्यान आढळल्याचे अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. त्यामुळे हा प्रकार केवळ एका डब्याचा दोष नसून विविध बॅचमध्ये सातत्याने दिसून आल्याने कठोर पाऊल उचलण्यात आले.
FSSAI ने दोन्ही कंपन्यांना त्रुटी दूर करण्यासाठी सविस्तर कृती आराखडा सादर करण्याचे निर्देश दिले असून, बाजारात उपलब्ध असलेल्या दर्जाहीन उत्पादनांचा स्वेच्छेने परतावा (recall) करण्याचाही सल्ला दिला आहे. समाधानकारक खुलासा किंवा नियमांचे पालन न झाल्यास पुढील कारवाईचा इशाराही देण्यात आला आहे. ग्राहकांसाठी या प्रकरणातील धडा साधा आहे—मोठे नाव म्हणजे तपासणीपासून सूट नव्हे! ब्रँड कितीही मोठा असला, तरी अन्नाच्या दर्जाची परीक्षा शेवटी प्रयोगशाळेतच होते. हिंगाची चिमूटभर मात्रा स्वयंपाकाला चव देत असली, तरी दर्जातली मोठी तडजोड ग्राहकाच्या विश्वासाला नक्कीच झणझणीत धक्का देते.