NCMC कार्ड नसेल तर सवलतीचे तिकीट अडणार; महिला आणि ज्येष्ठांनी आजच प्रक्रिया पूर्ण करावी
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १ सप्टेंबर २०२६ ।। एसटीच्या बसमध्ये सवलतीच्या तिकिटावर प्रवास करणाऱ्या महिला आणि ज्येष्ठ नागरिकांसाठी उद्यापासून नियम बदलत आहेत. १ सप्टेंबर २०२६ पासून शासनाच्या प्रवासी सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी NCMC (National Common Mobility Card) स्मार्ट कार्ड आवश्यक करण्यात आले आहे. म्हणजे आतापर्यंत ओळखपत्र दाखवून किंवा पारंपरिक पद्धतीने मिळणारी सवलत आता डिजिटल कार्डाच्या माध्यमातूनच नोंदवली जाणार आहे. एसटी महामंडळाने संबंधित प्रवाशांना कार्ड सोबत ठेवण्याबरोबरच त्यात आवश्यक रक्कम Top-up करून ठेवण्याचे आवाहन केले आहे. यापूर्वी १ ऑगस्टपासून ही सक्ती लागू होणार होती; मात्र अनेक पात्र प्रवाशांना कार्ड मिळाले नसल्याने मुदत १ सप्टेंबरपर्यंत वाढवण्यात आली होती.
या निर्णयाचा सर्वाधिक परिणाम महिला आणि ६५ ते ७५ वर्षे वयोगटातील ज्येष्ठ नागरिकांवर होणार आहे. महिला प्रवाशांना शासनाच्या महिला सन्मान योजनेअंतर्गत मिळणारी ५० टक्के सवलत आणि ज्येष्ठ नागरिकांची सवलत मिळवण्यासाठी NCMC कार्डचा वापर करावा लागणार आहे. कार्ड नसेल तर सवलतीचे तिकीट मिळण्यात अडचण निर्माण होऊ शकते आणि नियमित भाडे भरावे लागू शकते. NCMC कार्डची नोंदणी व वितरण करण्यासाठी ई-बिक्स टेक्नॉलॉजीज लिमिटेडची नियुक्ती करण्यात आली असून राज्यभरात नोंदणी प्रक्रिया सुरू आहे. एसटीच्या माहितीनुसार, आतापर्यंत १ कोटी ११ लाख ७८ हजार ९०० नागरिकांनी नोंदणी केली आहे.
मात्र सरकारी यंत्रणा आणि प्रत्यक्ष प्रवासी यांच्यातील अंतर इथेही दिसून येते. कार्ड काढण्याची सूचना देणे सोपे; पण ग्रामीण भागातील वृद्ध व्यक्तीने आगारात जाऊन नोंदणी करणे, कागदपत्रे देणे, कार्ड मिळवणे आणि पुन्हा त्यात पैसे भरणे ही प्रक्रिया तितकी सोपी नाही. विशेषतः ७५ वर्षांवरील ‘अमृत ज्येष्ठ नागरिकां’ना बायोमेट्रिक अडचणी येत असल्याने त्यांच्यासाठी NCMC सक्तीला तात्पुरती मुदतवाढ देण्यात आली आहे. त्यामुळे एका बाजूला डिजिटल व्यवस्था आधुनिकतेचे गोडवे गात असली, तरी दुसऱ्या बाजूला ज्येष्ठांच्या हातात स्मार्ट कार्ड देताना तंत्रज्ञानाने माणसाला त्रास देऊ नये, ही काळजी घेणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.
NCMC व्यवस्थेचा उद्देश सवलतींचे व्यवहार अधिक पारदर्शक, डिजिटल आणि रोखरहित करणे हा आहे. मात्र प्रवाशांसाठी नियमाचा अर्थ अगदी साधा आहे—कार्ड असेल तर सवलत, कार्ड नसेल तर अडचण. त्यामुळे महिला आणि पात्र ज्येष्ठ नागरिकांनी जवळच्या एसटी आगाराशी संपर्क साधून कार्डची नोंदणी व वितरणाची प्रक्रिया तपासून घ्यावी. कार्ड मिळाले असल्यास ते सक्रिय आहे का आणि आवश्यक Top-up झाले आहे का, हेही पाहावे. नियम बदलण्यापेक्षा नियम समजून घेणे स्वस्त; कारण एसटीच्या तिकिटखिडकीवर नियम समजण्यापेक्षा आधीच कार्ड तयार ठेवलेले बरे!