पुतिन यांनी कीववरील हल्ले ७२ तास रोखण्याचे आदेश दिले; ट्रम्प यांचे दूत मॉस्को-कीव दौऱ्यावर, शांततेच्या चर्चेला पुन्हा वेग
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ६ सप्टेंबर २०२६ ।। रशिया-युक्रेन युद्धाच्या रणधुमाळीत अखेर काही काळासाठी का होईना, तोफांची तोंडे शांत होण्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत. रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी कीववरील हवाई हल्ले तीन दिवसांसाठी थांबवण्याचे आदेश दिले आहेत. हा विराम शनिवार मध्यरात्रीपासून लागू होणार असल्याचे क्रेमलिनने स्पष्ट केले. मात्र याला थेट कायमस्वरूपी युद्धविराम समजण्याची घाई करू नये. कारण रशियाचा निर्णय मुख्यतः अमेरिकेचे विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि जॅरेड कुशनर यांच्या मॉस्को आणि कीव दौऱ्याच्या पार्श्वभूमीवर घेण्यात आला आहे. दोन्ही दूत रशिया-युक्रेन युद्ध संपवण्यासाठी अमेरिकेचा प्रस्ताव घेऊन चर्चेसाठी दाखल झाले आहेत.
गमतीची गोष्ट म्हणजे युद्ध थांबवण्याची भाषा सुरू असतानाच रणांगणावर धुराचे लोट अजूनही उठत आहेत. गेल्या काही दिवसांत कीववर रशियाचे ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले तीव्र झाले होते. एका हल्ल्यात युक्रेनच्या सुरक्षा यंत्रणेच्या मुख्यालयालाही लक्ष्य करण्यात आले. त्यामुळे तीन दिवसांचा विराम हा युद्धाचा शेवट नसून चर्चेसाठी मिळालेली खिडकी आहे, असेच सध्या म्हणावे लागेल. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी विटकॉफ आणि कुशनर यांना युद्ध संपवण्याच्या उद्देशाने पाठवले आहे. मात्र मॉस्को आणि कीव यांच्या भूमिकांमध्ये अजूनही मोठी दरी आहे. रशियाच्या मागण्यांमध्ये भूभाग आणि नाटोविषयक प्रश्न आहेत, तर युक्रेन भूभाग सोडण्यास तयार नसल्याचे स्पष्ट आहे.
दरम्यान, युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष व्होलोदिमीर झेलेन्स्की यांनीही अमेरिकन दूतांच्या दौऱ्यादरम्यान हवाई हल्ले थांबवण्याची तयारी दर्शवली आहे. त्यांचा प्रस्ताव साधा आहे—अमेरिकन प्रतिनिधी मॉस्को आणि कीवमध्ये चर्चा करत असतील, तर दोन्ही बाजूंनी आकाशातून हल्ले करू नयेत. युक्रेनने रशियालाही समान संयम पाळण्याचे आवाहन केले आहे. त्यामुळे सध्या जे घडत आहे ते पूर्ण युद्धविरामापेक्षा कूटनीतिक चर्चेसाठी तयार केलेला तात्पुरता अवकाश आहे. अमेरिकेचे दूत ६ सप्टेंबरला कीवला जाणार असून झेलेन्स्की यांनी त्यांच्या भेटीची पुष्टी केली आहे.
साडेचार वर्षांहून अधिक काळ चाललेल्या या युद्धाने दोन्ही देशांच्या नागरिकांना अक्षरशः हैराण केले आहे. शहरांवर ड्रोन, क्षेपणास्त्रे आणि सायरन हे रोजच्या जगण्याचा भाग बनले आहेत. अशा परिस्थितीत तीन दिवसांचा विराम म्हणजे तहाचे लग्न लागले असे समजणे धाडसाचे ठरेल; पण गोळीबार थांबवून चर्चा सुरू होणे हीदेखील युद्धग्रस्तांसाठी मोठी गोष्ट आहे. आता खरी परीक्षा अमेरिकन दूतांची आणि दोन्ही राष्ट्राध्यक्षांच्या राजकीय इच्छाशक्तीची आहे. तीन दिवसांत युद्ध संपणार नाही; मात्र त्या तीन दिवसांत एखादा ठोस संवाद जन्माला आला, तर कदाचित बंदुकीच्या आवाजापेक्षा चर्चेचा आवाज मोठा होऊ शकतो. सध्या जगाचे लक्ष मॉस्को आणि कीवकडे लागले आहे.