गुलाबी-निळ्या ‘म्हातारीच्या केसां’ऐवजी आता पांढरी कँडी; पिंपरी-चिंचवडमध्ये खाद्यसुरक्षेची चर्चा
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ९ सप्टेंबर २०२६ ।। लहान मुलांच्या हातात गुलाबी, निळी, हिरवी दिसणारी ‘म्हातारीचे केस’ अर्थात कॉटन कँडी अचानक पांढरी झाली आणि लोकांच्या भुवया उंचावल्या! पिंपरी-चिंचवडमध्ये कॉटन कँडी विक्रेत्यांनी कृत्रिम रंगांचा वापर टाळण्यास सुरुवात केल्याने या लोकप्रिय गोड पदार्थाचे रूपच बदलले आहे. पूर्वी रंगांच्या थाटात दिसणारी कँडी आता साधी, शुभ्र आणि मूळ स्वरूपात ग्राहकांसमोर येत आहे. महाराष्ट्र FDAकडून अन्नातील भेसळ, असुरक्षित घटक आणि नियमबाह्य पदार्थांविरोधात तपासणी मोहीम तीव्र करण्यात आली असून, त्याचा परिणाम आता थेट रस्त्यावरील खाद्यपदार्थांवर दिसू लागला आहे. मात्र एक गोष्ट स्पष्ट—प्रत्येक कृत्रिम रंग आपोआप बेकायदेशीर असतो, असे नाही; परवानगी असलेले रंगही ठरावीक नियम आणि प्रमाणातच वापरले जाऊ शकतात.
कॉटन कँडीची गोष्ट तशी साधी. साखर मशीनमध्ये उच्च वेगाने फिरते, उष्णतेमुळे वितळते आणि तिचे अत्यंत बारीक धागे तयार होतात. हे धागे एकत्र आले की कापसासारखा गोळा तयार होतो. पण बाजारात ग्राहकांचे लक्ष वेधण्यासाठी त्यात गुलाबी, निळे किंवा इतर आकर्षक रंग वापरले जात होते. FDAच्या वाढत्या तपासणीमुळे विक्रेत्यांनी खबरदारीचा मार्ग स्वीकारल्याचे चित्र आहे. त्यामुळे ‘रंगीत म्हातारीचे केस’ आता पांढरे झाले आहेत. पिंपरी-चिंचवडमधील हा बदल आज चर्चेचा विषय ठरला आहे. कारण रंग गेला, पण गोडवा कायम आहे! कँडीने जणू प्रशासनाला सांगितले आहे—“माझा रंग काढा, पण माझी गोडी काढू नका!”
महाराष्ट्र FDAचे काम अन्न सुरक्षा आणि मानक कायद्याची अंमलबजावणी करणे आहे. अन्नातील दर्जा, भेसळ, लेबलिंग आणि खाद्यपदार्थांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या घटकांबाबत नियमांचे पालन होत आहे का, यावर प्रशासनाची नजर असते. विशेषतः लहान मुलांमध्ये कॉटन कँडीची प्रचंड लोकप्रियता असल्याने पालकांच्याही मनात प्रश्न निर्माण होणे स्वाभाविक आहे. आकर्षक रंग म्हणजे सुरक्षिततेचा पुरावा नसतो आणि पांढरा रंग म्हणजे आपोआप अधिक सुरक्षित, असेही वैज्ञानिकदृष्ट्या ठामपणे म्हणता येत नाही. खरा मुद्दा आहे तो वापरलेल्या घटकांचा दर्जा, परवानगी आणि प्रमाणाचा. म्हणूनच रंगीबेरंगी दिसणाऱ्या पदार्थांपेक्षा त्यामागे नेमके काय मिसळले आहे, हे महत्त्वाचे ठरते.
तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्र FDAने अन्नसुरक्षेबाबत तपासण्या आणि कारवाईचा वेग वाढवला असून सणासुदीच्या काळातही अन्नभेसळीवर विशेष लक्ष दिले जात आहे. त्यामुळे विक्रेत्यांनी नियम पाळणे आणि ग्राहकांनी जागरूक राहणे, दोन्ही तितकेच आवश्यक आहे. कॉटन कँडीचा रंग बदलला म्हणून जग बदललेले नाही; पण ग्राहकांच्या ताटातील आणि हातातील पदार्थांकडे पाहण्याची दृष्टी नक्की बदलत आहे. गुलाबी कँडीपेक्षा सुरक्षित कँडी महत्त्वाची, एवढा साधा धडा या बदलाने दिला आहे. शेवटी मुलांना रंगीबेरंगी पदार्थ आवडतात; पण पालकांना त्यांच्या आरोग्याचा रंग फिका व्हायला नको. म्हणूनच ‘म्हातारीच्या केसां’चा रंग पांढरा झाला असला, तरी अन्नसुरक्षेचा मुद्दा मात्र आता अधिक ठळक झाला आहे!