गणेश मंडळांच्या महाप्रसादावर प्रशासनाची करडी नजर; स्वच्छता, सुरक्षितता आणि अधिकृत नोंदणीला यंदा विशेष महत्त्व
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १३ सप्टेंबर २०२६ ।। गणेशोत्सव म्हणजे भक्ती, उत्साह आणि अर्थातच महाप्रसादाचा सुगंध. पण यंदा त्या सुगंधाबरोबर एफडीएच्या नियमांचाही वास मंडळांना घ्यावा लागणार आहे. पुण्यात गणेश मंडळांकडून अन्नदान किंवा प्रसादवाटप केले जाणार असेल, तर अन्न व औषध प्रशासनाकडे नोंदणी करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. प्रसादाच्या नावाखाली भाविकांच्या ताटात अस्वच्छता वाढू नये, हा या निर्णयामागचा मुख्य उद्देश आहे. पुणे विभागाचे सहआयुक्त दिगंबर भोगावडे यांनी मंडळांनी नियमांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. यासंदर्भातील वृत्ताची स्वतंत्र पडताळणी करताना लोकसत्ता, ई-सकाळ आणि इतर स्थानिक वृत्तमाध्यमांनीही नोंदणी बंधनकारक असल्याचे वृत्त दिले आहे.
एफडीएने गणेशोत्सवातील महाप्रसाद, अन्नदान आणि खाद्यपदार्थांच्या सुरक्षिततेसाठी विशेष पथके सक्रिय केली आहेत. ही पथके मंडळांमध्ये प्रत्यक्ष भेट देऊन अन्न तयार करण्याची पद्धत, परिसरातील स्वच्छता, कच्च्या मालाची हाताळणी आणि अन्नवाटपाची स्थिती तपासणार आहेत. पुणे एफडीएने यंदा ३८ अन्नसुरक्षा अधिकाऱ्यांमार्फत गणेशोत्सव काळात तपासणी मोहीम तीव्र करण्याचे सांगितले आहे. प्रसाद, मिठाई, दुग्धजन्य पदार्थ, खाद्यतेल तसेच मंडळांना खाद्यपदार्थ पुरवणाऱ्या विक्रेत्यांवरही लक्ष ठेवले जाणार आहे. म्हणजे ‘देवाचा प्रसाद आहे, काहीही चालते’ हा युक्तिवाद आता एफडीएच्या दारात चालणार नाही.
नोंदणीची प्रक्रिया १० दिवस, तीन महिने किंवा एक वर्ष अशा कालावधीसाठी उपलब्ध असल्याचे पुण्यातील वृत्तांमध्ये नमूद आहे. तीन महिने आणि दहा दिवसांच्या नोंदणीसाठी १०० रुपये शुल्क असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. मात्र, प्रक्रियेबाबत काही मंडळांमध्ये अद्याप संभ्रम आहे आणि प्रशासनाकडून अधिक स्पष्ट सूचना देण्यात येणार असल्याचेही वृत्त आहे. दुसरीकडे, एफएसएसएआयच्या अधिकृत FoSCoS प्रणालीमध्ये धार्मिक कार्यक्रमांमधील तात्पुरत्या खाद्य व्यवस्थेसाठी स्वतंत्र तरतुदी उपलब्ध आहेत. २०२५ पासून अल्पकालीन धार्मिक मेळावे आणि खाद्य महोत्सवांसाठी तीन महिन्यांपर्यंतच्या हंगामी नोंदणीची तरतूद करण्यात आली आहे.
मुद्दा शंभर रुपयांचा नाही; मुद्दा भाविकांच्या आरोग्याचा आहे. हजारो लोकांना प्रसाद वाटताना एक छोटी चूकही शेकडो लोकांच्या पोटात जाऊ शकते. त्यामुळे मंडळांनी नोंदणी करून थांबण्यापेक्षा अन्न कुठून येते, कोण बनवते आणि कोणत्या स्वच्छतेत वाटले जाते, याची जबाबदारी घ्यावी लागणार आहे. नोंदणीसाठी अधिकृत FoSCoS पोर्टल उपलब्ध आहे. अधिकृत FoSCoS नोंदणी पोर्टल एफडीएची नजर आता केवळ मंडपावर नाही; ती थेट प्रसादाच्या ताटात आहे.