कच्चे तेल १०० डॉलरपार; महागाईची चिंता वाढल्याने मौल्यवान धातूंवर दबाव, अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या निर्णयाकडे बाजाराचे लक्ष
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १४ सप्टेंबर २०२६ ।। सोनं म्हणजे संकटातला आधार आणि चांदी म्हणजे सामान्य माणसाची बचत, अशी आपली समजूत. पण बाजाराला भावना कळत नाहीत; त्याला फक्त आकडे दिसतात. १० सप्टेंबरच्या व्यवहारात सोन्या-चांदीच्या दरांवर दबाव आला आणि गुंतवणूकदारांच्या कपाळावर आठ्या पडल्या. MCX वर सोन्याचा भाव सुरुवातीला किंचित घसरून ₹१.५३ लाखांच्या आसपास होता, तर चांदी सुमारे ₹२.४३ लाख प्रति किलोवर दबावात होती. काही वेळाने सोन्याने ₹१.५४ लाखांची पातळी पुन्हा गाठली. म्हणजे बाजार कोसळला की सावरला, यापेक्षा तो किती अस्थिर झाला आहे, हा खरा प्रश्न आहे.
या सगळ्या खेळामागे पुन्हा एकदा कच्चे तेल आणि पश्चिम आशियातील संघर्ष उभा आहे. तेलाचे दर १०० डॉलरच्या आसपास किंवा त्यापेक्षा वर राहिल्याने महागाई वाढण्याची भीती निर्माण झाली आहे. महागाई वाढली की अमेरिकन फेडरल रिझर्व्हला व्याजदरांबाबत कठोर भूमिका घ्यावी लागू शकते. आणि व्याजदर वाढीची शक्यता निर्माण झाली की व्याज न देणाऱ्या सोन्याची चमक आपोआप कमी होते. १० सप्टेंबरला अमेरिकेच्या महागाईशी संबंधित आकडेवारीनंतर फेडकडून दरवाढीची शक्यता बाजाराने अधिक गृहीत धरली आणि त्याचा थेट फटका सोन्याला बसला.
आंतरराष्ट्रीय बाजारातही चित्र फार सुखद नव्हते. रॉयटर्सच्या अहवालानुसार १० सप्टेंबरला स्पॉट सोनं १ टक्क्याहून अधिक घसरून सुमारे ४,३५५ डॉलर प्रति औंस झाले, तर चांदी तब्बल ४.६ टक्क्यांनी घसरून ६४.१९ डॉलर झाली. अमेरिकन डॉलर मजबूत होणे आणि अमेरिकी रोख्यांचे उत्पन्न वाढणे यामुळे सोन्यासारख्या व्याजमुक्त मालमत्तेचे आकर्षण कमी झाले. म्हणजेच एका बाजूला युद्धाची धग आणि दुसऱ्या बाजूला व्याजदरांची भीती—बाजाराने दोन्हीकडून गुंतवणूकदारांची परीक्षा घेतली.
आता खरी नजर अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या पुढील निर्णयावर आहे. महागाई, तेलाचे दर, डॉलर आणि रोख्यांचे उत्पन्न या चार गोष्टी सोन्या-चांदीची पुढची दिशा ठरवणार आहेत. मात्र ग्राहकांनी ‘भाव पडले म्हणजे लगेच खरेदी’ असा निष्कर्ष काढणेही घाईचे ठरेल. कारण भू-राजकीय तणाव कायम राहिला, मध्यवर्ती बँकांची सोन्याची खरेदी सुरू राहिली किंवा डॉलर कमजोर झाला तर सोन्याला पुन्हा आधार मिळू शकतो. बाजारात आज स्वस्ताई दिसते म्हणून उद्या ती कायम राहील, याची हमी बाजार कधीच देत नाही.