रशियन तेलामुळे भारतावर टॅरिफचा बडगा?

अमेरिकन काँग्रेसमध्ये १० देशांची नावे; १०० टक्क्यांपर्यंत शुल्काचा प्रस्ताव, पण अंतिम निर्णय अद्याप बाकी

महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १६ सप्टेंबर २०२६ ।।US Tariff : रशियाकडून स्वस्त तेल घेण्याचा भारताचा फायदा आता अमेरिकेच्या टॅरिफच्या सावलीत आला आहे. अमेरिकन काँग्रेसमध्ये रशियावर निर्बंध कडक करण्यासाठीच्या विधेयकावर सध्या जोरदार हालचाली सुरू आहेत. डेमोक्रॅटिक खासदार स्टेनी होयर यांनी मांडलेल्या सुधारणेत भारतासह दहा देशांची नावे स्पष्टपणे नमूद करण्यात आली आहेत. या देशांवर रशियन कच्चे तेल किंवा नैसर्गिक वायू खरेदीशी संबंधित व्यवहारांसाठी १०० टक्क्यांपर्यंत शुल्क लावण्याचा मार्ग खुला करण्याचा प्रस्ताव आहे. मात्र एक गोष्ट स्पष्ट—भारतावर हा टॅरिफ अद्याप लागू झालेला नाही; हा सध्या विधेयकातील प्रस्ताव आहे.

या यादीत चीन, भारत, तुर्किये, अझरबैजान, हंगेरी, स्लोव्हाक रिपब्लिक, संयुक्त अरब अमिराती, सिंगापूर, कझाकस्तान आणि किर्गिझ रिपब्लिक यांचा समावेश आहे. म्हणजे अमेरिकेचा रोख केवळ भारतावर नाही. रशियन ऊर्जा व्यापारातील प्रमुख भागीदारांवर दबाव आणून मॉस्कोच्या महसुलावर घाव घालण्याचा हा प्रयत्न आहे.

या विधेयकाचे नाव ‘Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026’ आहे. अमेरिकी सिनेटने ७ ऑगस्टला हे विधेयक ८६-११ अशा मोठ्या बहुमताने मंजूर केले. रशियन अधिकारी, आर्थिक संस्था आणि ‘शॅडो फ्लीट’वर निर्बंधांसोबत राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना काही देशांवर १०० टक्क्यांपर्यंत शुल्क लावण्याचा अधिकार देण्याची तरतूद त्यात आहे.

पण अमेरिकेतच या प्रस्तावावर मतभेद आहेत. खासदार ग्रेगरी मीक्स यांनी व्यापक टॅरिफ अधिकार देणारे कलम हटवण्याची सुधारणा मांडली आहे. त्यांच्या मते अशा शुल्कामुळे अमेरिकन ग्राहकांवर महागाईचा भार पडू शकतो. त्यामुळे प्रतिनिधीगृहातील मतदान अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.

भारतासाठी ही केवळ अमेरिकेशी व्यापाराची बाब नाही. नरेंद्र मोदी आणि व्लादिमीर पुतिन यांच्या नेतृत्वाखाली भारत-रशिया संबंधांमध्ये ऊर्जा व्यापार महत्त्वाचा आहे. भारत रशियन तेलाची खरेदी ऊर्जा सुरक्षेच्या गरजेपोटी सुरू ठेवत आहे.

म्हणूनच अमेरिकेचा हा प्रस्ताव मंजूर झाला तर दिल्लीसमोर स्वस्त रशियन तेल, अमेरिकन बाजारपेठ आणि परराष्ट्र धोरण—या तिन्हींचा कठीण हिशेब उभा राहणार आहे. टॅरिफचा बडगा अजून पडलेला नाही; पण त्याची सावली मात्र भारताच्या तेलाच्या टाकीपर्यंत पोहोचली आहे.