सात इंधन टँकर आणि Triton ड्रोनच्या हालचालींनी तणाव वाढला; इरबिलजवळ स्फोटानेही चिंता
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २१ सप्टेंबर २०२६ ।। पश्चिम आशियात युद्धाची ठिणगी आता तेलाच्या मार्गांपर्यंत पोहोचली आहे. इराण-अमेरिका संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर होर्मुजच्या सामुद्रधुनीतील जहाजांची वाहतूक मोठ्या प्रमाणात घटली असून, २० सप्टेंबरच्या सप्ताहअखेर अवघी सुमारे डझनभर व्यापारी जहाजे या मार्गातून गेल्याचे Reuters ने वृत्त दिले. संघर्षापूर्वी दररोज सुमारे १२५ मोठी व्यापारी जहाजे या मार्गावरून जात होती. त्यामुळे हा केवळ युद्धाचा प्रश्न राहिलेला नसून जागतिक ऊर्जा पुरवठ्याच्या मुळावर आलेला ताण आहे.
याच पार्श्वभूमीवर अमेरिकेच्या हवाई हालचालींनी लक्ष वेधले आहे. The Hormuz Reportच्या हवाल्याने दिलेल्या वृत्तानुसार पर्शियन आखातावर किमान सात अमेरिकन एरियल रिफ्यूलिंग टँकर कार्यरत असल्याचे दिसून आले. त्याचबरोबर MQ-4C Triton हे मानवरहित टेहळणी विमानही परिसरात कार्यरत असल्याचा दावा करण्यात आला. मात्र या हालचाली म्हणजे इराणवर तातडीने मोठा हल्ला होणार, असा अधिकृत अमेरिकी निर्णय जाहीर झालेला नाही.
दरम्यान, इराणशी संबंधित संघर्षाची झळ सौदी अरेबियालाही बसत आहे. येमेनमधील हूतींनी १९ सप्टेंबरला रियाधवर क्षेपणास्त्र हल्ल्याचा प्रयत्न केल्याचे सौदी अरेबियाने सांगितले. सौदी नेतृत्वाखालील आघाडीने क्षेपणास्त्र रोखल्याचा दावा केला असून, रियाध विमानतळाजवळ धूर आणि स्फोटाचे दृश्य दिसले. हूतींनी यान्बूमधील पायाभूत सुविधांनाही लक्ष्य केल्याचा दावा केला; या दाव्यांपैकी काहींची स्वतंत्र पुष्टी झालेली नाही.
सौदीची East-West तेल पाइपलाइनही ड्रोन हल्ल्यानंतर तात्पुरती बंद करण्यात आली होती. या पाइपलाइनचा वापर होर्मुजवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी केला जात होता. ताज्या वृत्तांनुसार ती काही दिवसांत अर्ध्या क्षमतेने पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. म्हणजेच तेलपुरवठ्याचा धोका कायम असला तरी संपूर्ण पुरवठा यंत्रणा ठप्प झाल्याचे चित्र नाही.
इराकमधील इरबिल विमानतळाजवळही २० सप्टेंबरला स्फोटाचा आवाज ऐकू आला. या परिसरात अमेरिकेच्या नेतृत्वाखालील आघाडीचे सैनिक आहेत; मात्र स्फोटाचे नेमके कारण तत्काळ स्पष्ट झाले नव्हते. त्यामुळे प्रत्येक स्फोटाला तातडीने मोठ्या युद्धाची सुरुवात ठरवणे घाईचे ठरेल.
पश्चिम आशियातील समीकरण मात्र धोकादायक वळणावर आहे. होर्मुज, लाल समुद्र, सौदीची ऊर्जा यंत्रणा आणि अमेरिकन लष्करी हालचाली—हे सगळे एकाच वेळी पेटले तर त्याचा परिणाम तेलाच्या किमतीपासून वाहतूक खर्चापर्यंत जगभर जाणवू शकतो. युद्धाची भाषा मोठी असली, तरी त्याची किंमत शेवटी सामान्य ग्राहकाच्या खिशालाच मोजावी लागते.