मांजरीपासून तिसरी-चौथी मार्गिका; भूसंपादन सुरू, १६० किमी वेगाचे नियोजन
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २१ सप्टेंबर २०२६ ।। पुणे : पुणे-सोलापूर रेल्वे मार्गावर प्रवास करताना गाडीला सिग्नल, क्रॉसिंग किंवा लूपलाइनवर थांबण्याची सवय प्रवाशांना झाली आहे. आता ही प्रतीक्षा कमी करण्याच्या दिशेने रेल्वेने पावले टाकली आहेत. पुणे-सोलापूर-वाडी दरम्यान तिसरी आणि चौथी मार्गिका उभारण्याच्या प्रकल्पासाठी भूसंपादनाला वेग आला आहे. केंद्रीय रेल्वेने हा ३९४.९१ किलोमीटरचा प्रकल्प ‘स्पेशल रेल्वे प्रोजेक्ट’ म्हणून अधिसूचित केला असून, पुणे आणि सोलापूरसह कलबुर्गी जिल्ह्यातील जमीन संपादनाची प्रक्रिया सुरू आहे.
मांजरी स्थानकापासून पुढे मार्गिकांचे नियोजन करण्यात आले असून, पुणे जिल्ह्यात सुमारे ९२ एकर, तर सोलापूर जिल्ह्यात ५३० एकर जमीन संपादनाचे नियोजन असल्याची माहिती आहे. सोलापूर जिल्हा प्रशासनाने सप्टेंबरमध्ये मोहोल आणि उत्तर सोलापूर तालुक्यांतील भूसंपादनासंदर्भातील अधिसूचनाही प्रसिद्ध केल्या आहेत. हवेली तालुक्यातील उरुळी कांचन, कोरेगाव मूळ, सोरतापवाडी, टिळेकरवाडी आणि कुंजीरवाडी या गावांसाठीही अधिसूचना काढण्यात आली आहे.
या प्रकल्पाचा खर्च सुमारे १६ हजार कोटी रुपये असल्याचे वृत्त आहे. मार्गिका पूर्ण झाल्यानंतर रेल्वेचा वेग ताशी १६० किलोमीटरपर्यंत नेण्याचे नियोजन आहे. प्रस्तावित नव्या मार्गिकांवर ३२ प्रवासी आणि ४० हून अधिक मालगाड्या धावण्याचे नियोजन असल्याचे सांगण्यात आले आहे. सध्या या मार्गावर प्रवासी आणि मालवाहतुकीचा मोठा ताण आहे. विशेषतः सोलापूर-वाडी पट्ट्यात औद्योगिक प्रकल्पांमुळे कोळसा वाहतुकीच्या मालगाड्यांची संख्या मोठी असल्याने प्रवासी गाड्यांच्या वेळापत्रकावर परिणाम होतो.
नव्या दोन मार्गिका म्हणजे फक्त रुळांची संख्या वाढविणे नव्हे; रेल्वेच्या वाहतुकीतील अडथळे कमी करण्याचा प्रयत्न आहे. अधिक गाड्या चालविता येतील, क्रॉसिंगसाठी होणारी प्रतीक्षा कमी होईल आणि छोट्या स्थानकांच्या लूपलाइनवर गाड्या थांबविण्याची वेळ कमी होऊ शकते. त्यामुळे पुणे-सोलापूर प्रवाशांचा वेळ वाचण्याची शक्यता आहे. मात्र, भूसंपादनानंतर प्रत्यक्ष बांधकाम आणि अंतिम मुदत ही पुढची महत्त्वाची पायरी असेल. रेल्वेच्या नकाशावर दोन रुळ वाढवणे सोपे दिसते; पण जमीन, पैसा आणि अंमलबजावणीची तीन आव्हाने पार केली तरच प्रवास खरोखर वेगवान होईल.