RBIच्या नव्या नियमांमुळे व्याजदरात पारदर्शकता; जुन्या FDवर मात्र थेट परिणाम नाही
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २२ सप्टेंबर २०२६ ।। बँकेत पैसे ठेवले की व्याज किती मिळणार, याची चिंता ग्राहकाला असतेच. आता त्याच व्याजाच्या गणितात भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) काही महत्त्वाचे बदल केले आहेत. १ ऑक्टोबर २०२६पासून व्याजदर जाहीर करण्याची आणि ठेवींवर समान दर लागू करण्याची नवी व्यवस्था लागू होणार आहे. RBIच्या ३० जुलै २०२६च्या Commercial Banks – Interest Rate on Deposits Second Amendment Directions, 2026 नुसार हे बदल करण्यात आले आहेत.
नव्या नियमानुसार, समान रकमेची आणि त्याच दिवशी स्वीकारलेली ठेव असल्यास बँकेच्या वेगवेगळ्या शाखांमध्ये किंवा वेगवेगळ्या ग्राहकांना मनमानी पद्धतीने वेगळा व्याजदर देता येणार नाही. ठेवींवरील व्याजदर बँकेच्या वेबसाइटवर आधीच जाहीर केलेल्या दरपत्रकानुसार असणे बंधनकारक असेल. त्यामुळे ग्राहकाने FD करण्यापूर्वी बँकेच्या वेबसाइटवर दर तपासण्याची सवय लावून घेणे अधिक महत्त्वाचे ठरणार आहे.
मात्र, ज्यांची FD आधीच सुरू आहे त्यांनी घाबरण्याचे कारण नाही. नव्या नियमामुळे जुन्या FDचा करार किंवा त्यावरील व्याजदर आपोआप बदलणार नाही. बदलांचा मुख्य भर नव्या ठेवींच्या व्याजदरातील पारदर्शकता आणि एकसमानतेवर आहे. त्यामुळे “१ ऑक्टोबरपासून सर्व FDचे व्याजदर वाढणार किंवा कमी होणार” असा अर्थ काढणे चुकीचे ठरेल.
मोठ्या ठेवींसाठी मात्र चित्र थोडे वेगळे आहे. अनुसूचित व्यावसायिक बँका आणि स्मॉल फायनान्स बँकांमध्ये ३ कोटी रुपये किंवा त्याहून अधिक रकमेची एकल रुपी मुदतठेव ‘बल्क डिपॉझिट’ मानली जाते. अशा ठेवींचे दर बँकेने प्रत्येक कामकाजाच्या दिवशी सकाळी १० वाजता वेबसाइटवर जाहीर करायचे असून, कमाल १० मिनिटांची मुदत म्हणजे १०:१० वाजेपर्यंत ती माहिती उपलब्ध करावी लागेल.
विशेष म्हणजे बल्क डिपॉझिटमध्ये बँकांना तरलतेच्या जोखमीचा विचार करून वेगवेगळे व्याजदर देण्याची मुभा आहे. हेच नियम पात्र NRI रुपी ठेवींनाही लागू होतात. म्हणजे सामान्य FD ग्राहकासाठी मुख्य संदेश एकच—दर पाहा, अटी वाचा आणि मगच FD करा.