जेवणानंतर एक चमचा बडीशेप चावण्याची पद्धत जुनीच; अनेथोलसह नैसर्गिक घटकांमुळे गॅस आणि पचनाच्या तक्रारींमध्ये काही प्रमाणात मदत होऊ शकते
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २३ सप्टेंबर २०२६ ।। जेवण झाले की ताट आवरले जाते आणि हात आपोआप बडीशेपेच्या डब्याकडे जातो. भारतीय घरांमध्ये वर्षानुवर्षे चालत आलेली ही सवय केवळ तोंडाची चव बदलण्यासाठी नाही. जेवणानंतर पोट फुगणे, गॅस किंवा जडपणा जाणवणाऱ्यांसाठी बडीशेप काही प्रमाणात उपयोगी ठरू शकते. मात्र, बडीशेप म्हणजे प्रत्येक पोटाच्या विकारावरचा रामबाण उपाय, असा समज करून घेणेही चुकीचे आहे.
गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्ट डॉ. सौरभ सेठी यांनी जेवणानंतर बडीशेप चावण्याचा सल्ला दिल्याचे विविध वृत्तांत प्रसिद्ध झाले आहेत. त्यांच्या मते बडीशेपेतील नैसर्गिक संयुगे गॅस आणि ब्लोटिंग कमी करण्यास मदत करू शकतात. बडीशेपेत अनेथोल हे सुगंधी संयुग आढळते. त्याच्या संभाव्य स्नायू-शिथिलीकरणाच्या परिणामामुळे पचनसंस्थेशी संबंधित अस्वस्थता कमी होण्याची शक्यता संशोधनातून पुढे आली आहे.
पण इथेच थोडे थांबणे गरजेचे आहे. बडीशेप खाल्ली आणि पोटाच्या सगळ्या समस्या संपल्या, असा दावा विज्ञान करत नाही. हर्बल उपायांवरील उच्च दर्जाचे मानवी संशोधन अद्याप मर्यादित आहे. त्यामुळे बडीशेपेला औषधाचा पर्याय मानणे योग्य नाही.
बडीशेप खायची असेल तर जेवणानंतर साधारण एक चमचा हळूहळू चावून खाण्याची पद्धत वापरता येते. ती मूठभर खाण्याची गरज नाही. बडीशेपेचा हलका चहाही करता येतो. अर्धा चमचा बडीशेप किंचित कुटून एक कप गरम पाण्यात पाच ते दहा मिनिटे झाकून ठेवावी. नंतर गाळून कोमट चहा हळूहळू प्यावा.
मात्र पोट फुगणे वारंवार होत असेल, पोटदुखी, उलटी, वजन कमी होणे, रक्तस्राव किंवा शौचाच्या सवयीत सतत बदल जाणवत असेल तर बडीशेपेवर विसंबून न राहता डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे. कारण ब्लोटिंगमागे अन्नाची असहिष्णुता, बद्धकोष्ठता किंवा इतर पचनसंस्थेचे विकारही असू शकतात.