सलग काही दिवसांच्या घसरणीने बाजारात खळबळ; चांदी किलोमागे आणखी १०० रुपयांनी स्वस्त, तर डॉलर आणि अमेरिकन व्याजदरांच्या हालचालींवर सोन्याची पुढची दिशा अवलंबून
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३० सप्टेंबर २०२६ ।। सोने म्हणजे भारतीयांच्या हृदयातील हळवे प्रकरण; पण बाजाराला भावनेपेक्षा डॉलर, व्याजदर आणि बॉण्ड यील्डची भाषा अधिक कळते! सप्टेंबरच्या अखेरच्या दिवशी सोन्या-चांदीच्या दरांमध्ये पुन्हा हालचाल झाली आहे. उपलब्ध किरकोळ बाजाराच्या आकडेवारीनुसार मुंबई, दिल्ली, कोलकाता आणि पुणे यांसारख्या प्रमुख शहरांत ९९९ चांदीचा दर सुमारे ₹२,३९,९०० प्रति किलो असून, मागील दरापेक्षा ₹१००ची घट नोंदली गेली आहे. २८ सप्टेंबरला चांदीच्या दरात तब्बल ₹५,०००ची घसरण झाली होती. त्यामुळे महिनाअखेरीस चांदीनेही तेजीला चांगलाच लगाम घातल्याचे चित्र आहे. सोन्याच्या बाबतीत मात्र स्रोतांनुसार किरकोळ दरात काही फरक आहे. उपलब्ध आकडेवारीत २४ कॅरेट सोन्याचा दर सुमारे ₹१.४८ लाख प्रति १० ग्रॅमच्या आसपास असून २२ कॅरेटचा दर सुमारे ₹१.३६ लाखांच्या पातळीवर आहे. हे दर जीएसटी, मेकिंग चार्ज आणि स्थानिक ज्वेलर्सच्या प्रीमियममुळे प्रत्यक्ष खरेदीच्या बिलात बदलू शकतात.
या घसरणीचे खरे कारण केवळ बाजारातील एखादा दिवसाचा मूड नाही. अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने सप्टेंबरमध्ये व्याजदर २५ बेसिस पॉइंट्सने वाढवून ३.७५ ते ४ टक्क्यांच्या पातळीवर नेले. त्यानंतरही महागाई नियंत्रणावर भर कायम असल्याने पुढील काळात आणखी दरवाढीची शक्यता बाजार मोजत आहे. व्याजदर आणि अमेरिकन ट्रेझरी यील्ड वाढले की व्याज न देणाऱ्या सोन्याचे आकर्षण तुलनेने कमी होते. त्यात डॉलर मजबूत झाला की आंतरराष्ट्रीय बाजारातील सोन्यावर आणखी दबाव येतो. रॉयटर्सच्या २९ सप्टेंबरच्या अहवालानुसार, मजबूत डॉलर, वाढलेले ट्रेझरी यील्ड आणि पुढील दरवाढीच्या अपेक्षांमुळे सोन्यावर दबाव राहिला होता. त्याचवेळी पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती आणि महागाईचा प्रश्न बाजारासमोर उभा आहे. म्हणजे युद्ध सुरू असले तरी सोने आपोआप वाढेल, हा जुना बाजारू हिशेब यावेळी तितका सरळ राहिलेला नाही.
म्हणूनच ग्राहकांनी ‘दर दोन दिवसांनी घसरतोय म्हणजे आता लगेच स्वस्त झाले’ या मोहाला थोडे आवरावे. सप्टेंबरमध्ये सोन्या-चांदीत मोठी अस्थिरता दिसली असून, जागतिक दर, डॉलर, अमेरिकी बॉण्ड यील्ड, कच्चे तेल आणि फेडच्या पुढील निर्णयांचा थेट परिणाम भारतीय बाजारावर होणार आहे. वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलच्या मते, सप्टेंबरमध्ये सोन्याच्या किमतीतील चढ-उतारामुळे दागिन्यांची मागणी काहीशी दबावाखाली आली असली, तरी लग्नसराईशी संबंधित खरेदी आणि गुंतवणुकीची मागणी टिकून आहे. त्यामुळे पुढील दिवसांत भाव कुठे जातील, याचे उत्तर कोणत्याही एका तज्ज्ञाच्या भाकितात नसून जागतिक बाजाराच्या आकड्यांत दडले आहे. ग्राहकांसाठी एकच शहाणपणाचा मंत्र—दर पाहा, शुद्धता तपासा, मेकिंग चार्ज विचारा आणि बिलाशिवाय सोने घेण्याची घाई करू नका.