महाराष्ट्रात मान्सूनचा निरोप, उन्हाचा चटका वाढणार

काही भागांत कोरडे हवामान; कोकण-मुंबईत उष्णता, दक्षिण भारतात पावसाचा जोर

महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ४ ऑक्टोबर २०२६ ।। महाराष्ट्रात नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांचा अर्थात मान्सूनचा परतीचा प्रवास सुरू झाला असून राज्यातील वातावरण आता हळूहळू कोरडे होण्याच्या दिशेने सरकत आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या ताज्या माहितीनुसार, ३ ते ९ ऑक्टोबरदरम्यान कोकण-गोवा, मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा आणि विदर्भ या चारही हवामान विभागांसाठी कोणताही इशारा जारी करण्यात आलेला नाही. त्यामुळे राज्यातील बहुतांश भागांत पावसाची विश्रांती कायम राहण्याची शक्यता आहे. विदर्भातील नागपूर, वर्धा, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली, अमरावती, अकोला, यवतमाळ, बुलढाणा आणि वाशिम या जिल्ह्यांत ३ ते ७ ऑक्टोबरदरम्यान कोरडे हवामान राहण्याचा अंदाज आहे. म्हणजेच मान्सूनचा निरोप हा आता केवळ कॅलेंडरवरील शब्द न राहता प्रत्यक्ष हवामानातही जाणवू लागला आहे.

मात्र महाराष्ट्रातून मान्सून परतला म्हणजे पावसाने राज्याला कायमचा रामराम ठोकला, असा अर्थ काढणे घाईचे ठरेल. हवामान विभागाच्या निकषांनुसार मान्सूनची माघार ठरवताना सलग पाच दिवस पावसाचा अभाव, वातावरणातील आर्द्रतेत घट आणि वाऱ्यांच्या स्थितीतील बदल यांचा विचार केला जातो. त्यामुळे काही भागांत स्थानिक वातावरणामुळे पावसाच्या तुरळक सरी पडू शकतात. मुंबई आणि कोकणातही मान्सूनची माघार आणि उष्ण-दमट वातावरण यांचा संमिश्र अनुभव येण्याची शक्यता आहे. ऑक्टोबरची सुरुवात होताच तापमानाचा चटका आणि दमटपणा वाढणे ही बाब नागरिकांसाठी नवीन नाही; त्यामुळे दुपारच्या वेळी उकाडा जाणवला तरी त्याला पुन्हा मान्सून सक्रिय झाल्याचे प्रमाण मानता येणार नाही. सध्या मात्र IMDच्या ३ ऑक्टोबरच्या विभागनिहाय अंदाजात कोकणासाठी कोणताही इशारा नाही.

दरम्यान, महाराष्ट्रापेक्षा दक्षिण भारतात हवामानाचे चित्र वेगळे आहे. केरळ, तामिळनाडू आणि दक्षिण कर्नाटकाच्या काही भागांत मान्सूनोत्तर वातावरणामुळे पावसाची शक्यता कायम आहे. समुद्रातील बदलत्या परिस्थितीचा परिणाम किनारी भागांवर होऊ शकतो. त्यामुळे मच्छीमारांनी समुद्रात उतरण्यापूर्वी हवामान विभागाच्या ताज्या सूचना तपासणे आवश्यक आहे. मान्सूनच्या परतीनंतर शेती, वाहतूक आणि दैनंदिन जीवनाने आता पुढच्या ऋतूची तयारी करणे अपेक्षित आहे. पाऊस गेला म्हणून संकट गेले, असा समज करून चालणार नाही; हवामान बदलते तेव्हा आकाश आधी सूचना देते आणि नंतरच नागरिकांना त्याचा अर्थ समजतो.