मुंबई, ठाणे, पालघर, रायगड आणि रत्नागिरीत उष्ण व दमट हवामानाचा इशारा; घामाच्या धारांनी नागरिक हैराण.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। ऑक्टोबर महिना आला की पावसाळ्याने निरोप घेतला, आता निदान आभाळ तरी शांत राहील, अशी सामान्य माणसाची अपेक्षा असते. पण निसर्गाच्या मनात काय चालले आहे, याचा अंदाज माणसाच्या दिनदर्शिकेला नसतो! राज्यात मान्सूनचा परतीचा प्रवास पूर्ण झाल्यानंतर उन्हाचा चटका वाढला असून, अनेक भागांत तापमानाचा पारा ३६ ते ३८ अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचला आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, मंगळवार, १३ ऑक्टोबर रोजी मुंबई, ठाणे, पालघर, रायगड आणि रत्नागिरी या पाच जिल्ह्यांत उष्ण व दमट हवामानाचा यलो अलर्ट देण्यात आला आहे. त्यामुळे उन्हापासून सुटका मिळण्याऐवजी घामाच्या धारांचा सामना नागरिकांना करावा लागणार आहे. विशेष म्हणजे, तापमानाचा आकडा आणि प्रत्यक्ष जाणवणारा उकाडा यांत फरक असतो. हवेतील आर्द्रता वाढली की शरीराला घामाद्वारे उष्णता बाहेर टाकणे कठीण होते. त्यामुळे उन्हाचा त्रास केवळ तापमानाच्या आकड्याने मोजता येत नाही.
कोकणात दमट हवामानाचे सावट असताना उत्तर महाराष्ट्रात धुळे, नंदुरबार, जळगाव आणि नाशिक येथे प्रामुख्याने कोरडे हवामान राहण्याचा अंदाज आहे. या भागांत कमाल तापमान ३३ ते ३४ अंशांच्या आसपास राहू शकते. पुणे, सातारा, सांगली, सोलापूर आणि कोल्हापूर जिल्ह्यांतही उन्हाचा चटका कायम राहण्याची शक्यता आहे. मराठवाड्यातील कोरडे वातावरण आणि वाढते तापमान नागरिकांची परीक्षा पाहत आहेत. विदर्भातील अकोला, अमरावती, बुलढाणा, चंद्रपूर, गडचिरोली, गोंदिया आणि नागपूरसह अनेक जिल्ह्यांत उष्णतेची झळ जाणवू शकते. काही भागांत तापमान ३४ ते ३६ अंशांच्या आसपास राहण्याचा अंदाज आहे. मात्र, प्रत्येक जिल्ह्यात उष्णतेची लाट जाहीर झाली आहे, असा अर्थ या अंदाजातून काढता येणार नाही. यलो अलर्ट म्हणजे सावध राहण्याचा इशारा; घाबरून जाण्याचे कारण नव्हे. तरीही उन्हाच्या तडाख्याला किरकोळ समजणे हीच खरी चूक ठरू शकते.
तापमान वाढले की नागरिकांनी केवळ हवामान खात्याच्या इशाऱ्याची वाट पाहत बसायचे, की स्वतःच्या आरोग्याचीही काळजी घ्यायची, हा प्रश्न महत्त्वाचा आहे. दुपारी १२ ते ४ या काळात शक्यतो कडक उन्हात जाणे टाळावे, भरपूर पाणी प्यावे, हलके व सैल कपडे वापरावेत आणि बाहेर पडताना टोपी किंवा छत्रीचा आधार घ्यावा. लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि उन्हात काम करणाऱ्या मजुरांनी विशेष दक्षता घ्यावी. चक्कर येणे, तीव्र अशक्तपणा किंवा गोंधळल्यासारखे वाटणे ही उष्णतेच्या त्रासाची लक्षणे असू शकतात; अशावेळी त्वरित वैद्यकीय मदत घ्यावी. हवामान विभागाच्या अधिकृत अंदाजानुसार बदल होत असल्याने नागरिकांनी जिल्हानिहाय सूचनांकडे लक्ष ठेवावे.
निसर्गाच्या तापमानावर आपले नियंत्रण नसले, तरी निष्काळजीपणावर नक्कीच असू शकते. ऑक्टोबरमध्ये उन्हाने उन्हाळ्याची आठवण करून दिली, म्हणून आपणही सावधगिरीची आठवण विसरू नये.