MCX वर सोन्याचा भाव १.४७ लाखांच्या पुढे, चांदी २.१० लाखांवर; धनत्रयोदशी आणि दिवाळीच्या खरेदीबाबत ग्राहक संभ्रमात
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। सणासुदीचा काळ आला की सोन्याच्या दुकानांत गर्दी वाढते; पण यंदा दागिन्यांपेक्षा बाजारातील चढ-उतारांनीच ग्राहकांचे डोके गरगरवले आहे! गुरुवारी झालेल्या घसरणीनंतर शुक्रवारी, १६ ऑक्टोबर रोजी सोने-चांदीच्या वायदा दरांनी पुन्हा उसळी घेतली. मल्टी कमोडिटी एक्स्चेंजवर (MCX) डिसेंबरमधील सोन्याचा वायदा भाव सुमारे १,४७,५५० रुपये प्रति दहा ग्रॅमपर्यंत पोहोचला, तर चांदीचा भाव २,१०,९२० रुपये प्रति किलोच्या आसपास गेला. आंतरराष्ट्रीय बाजारातही सोन्याच्या किमतीत सुधारणा दिसली. आठवड्याच्या सुरुवातीला झालेली मोठी घसरण आणि त्यानंतरची ही तेजी यामुळे धनत्रयोदशीच्या खरेदीचे नियोजन करणाऱ्या सामान्य ग्राहकांसमोर प्रश्न उभा राहिला आहे—आज खरेदी करावी की आणखी घसरणीची वाट पाहावी? सोन्याच्या दरात एका दिवसात होणाऱ्या हालचालींनी ग्राहकांचा खिसा मात्र कायमच कसोटीवर आहे. बाजारातील तेजी म्हणजे दर यापुढेही वाढतील, याची हमी नव्हे; आणि घसरण म्हणजे स्वस्त सोने मिळणारच, असेही नाही.
या चढ-उतारामागे केवळ सणासुदीची मागणी नाही, तर जागतिक अर्थकारणाचेही गणित आहे. अमेरिकेतील व्याजदरांबाबतच्या अपेक्षा, महागाईची चिंता, डॉलरमधील हालचाली आणि पश्चिम आशियातील भू-राजकीय तणाव यांचा मौल्यवान धातूंच्या किमतींवर परिणाम होत आहे. त्यातच रुपया-डॉलर विनिमय दर, आयात शुल्क आणि देशांतर्गत मागणी यांमुळे भारतीय बाजारातील भाव जागतिक किमतींपेक्षा वेगळे वळण घेऊ शकतात. वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलच्या आकडेवारीनुसार, सप्टेंबरमध्ये मध्यवर्ती बँकांनी सुमारे ६३ टन सोन्याची खरेदी केली; नोव्हेंबर २०२४ नंतरची ही सर्वोच्च मासिक पातळी ठरली. मध्यवर्ती बँकांची सोन्याकडे वाढती ओढ या धातूचे राखीव संपत्तीतील महत्त्व अधोरेखित करते. मात्र, मोठ्या संस्थांची खरेदी पाहून प्रत्येक सामान्य गुंतवणूकदारानेही त्याच वेगाने पैसा गुंतवावा, असा निष्कर्ष काढणे चुकीचे ठरेल.
धनत्रयोदशी आणि दिवाळी जवळ येत असताना सोने किती महागणार, याचे ठाम भाकीत करणे कठीण आहे. सणासुदीतील मागणी दरांना आधार देऊ शकते; परंतु अमेरिकेचे चलनविषयक धोरण, डॉलरची दिशा आणि जागतिक अनिश्चितता यांमुळे पुन्हा घसरणही शक्य आहे. म्हणूनच अफवांवर किंवा ‘आता घेतले नाही तर महाग होईल’ अशा जाहिरातींच्या दबावाखाली खरेदी करण्यापेक्षा स्थानिक सराफाकडून त्या दिवसाचा दर तपासणे आवश्यक आहे. दागिने घेताना २२ किंवा २४ कॅरेटचा फरक, हॉलमार्क, घडणावळ आणि जीएसटी यांचा अंतिम बिलावर होणारा परिणामही लक्षात घ्यावा. गुंतवणुकीसाठी खरेदी करताना आपली आर्थिक क्षमता आणि जोखीम सहन करण्याची मर्यादा महत्त्वाची आहे. सोन्याची चमक आकर्षक असली, तरी प्रत्येक तेजीच्या मागे नफाच दडलेला असतो असे नाही. सण आनंदाचा असावा; बाजारातील अंदाजांच्या नादात घरचे आर्थिक गणित बिघडवणारा नसावा.