मुरासूचा आंध्र किनाऱ्याला तडाखा; महाराष्ट्रात सात जिल्ह्यांना आज यलो अलर्ट, उद्याही पाच जिल्ह्यांत वादळी पावसाचा इशारा
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। महाराष्ट्रात दिवाळीचा उत्साह सुरू असतानाच पावसाने पुन्हा एकदा आभाळातून हजेरी लावण्याची तयारी केली आहे. बंगालच्या उपसागरात तयार झालेले ‘मुरासू’ चक्रीवादळ आता महाराष्ट्राच्या दिशेने धावत येत आहे, असे चित्र रंगवणे मात्र चुकीचे ठरेल. या वादळाने ३ नोव्हेंबरच्या पहाटे ३.३० ते ५.३० या वेळेत नेल्लोर आणि नरसापूरदरम्यान, ओंगोलजवळ आंध्र प्रदेशचा किनारा ओलांडला आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) माहितीनुसार, किनारा ओलांडताना वाऱ्याचा वेग ताशी १०० ते ११० किलोमीटर होता आणि झोत १२० किलोमीटरपर्यंत पोहोचत होते. दुपारपर्यंत वादळाची तीव्रता कमी होऊन ते चक्रीवादळाच्या स्तरावर आले. पुढे त्याचे रूपांतर खोल कमी दाबाच्या पट्ट्यात होण्याचा अंदाज आहे. आंध्र प्रदेशच्या किनाऱ्यावर वादळाने धडक दिली म्हणून महाराष्ट्राने सुटकेचा निःश्वास टाकावा, इतकी ही परिस्थिती सरळ नाही. वादळाशी संबंधित वातावरणीय बदल आणि स्थानिक हवामानस्थितीमुळे राज्यात काही भागांत मेघगर्जना, विजांचा कडकडाट आणि सोसाट्याचे वारे यांसह पावसाची शक्यता कायम आहे. मात्र, चक्रीवादळ थेट महाराष्ट्रावर आदळणार असल्याचा अर्थ या अंदाजातून काढणे दिशाभूल करणारे ठरेल.
हवामान विभागाच्या २ नोव्हेंबरच्या जिल्हानिहाय अंदाजानुसार, ३ नोव्हेंबरला सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर, लातूर, नांदेड, चंद्रपूर, गडचिरोली आणि यवतमाळ या सात जिल्ह्यांना यलो अलर्ट देण्यात आला आहे. कोल्हापूरच्या घाटमाथ्यावर व लातूरमध्ये वादळी वाऱ्यांचा वेग ताशी ४० ते ५० किलोमीटरपर्यंत जाण्याची शक्यता आहे; अन्य काही जिल्ह्यांत ताशी ३० ते ४० किलोमीटर वेगाने वारे वाहू शकतात. ४ नोव्हेंबरला कोल्हापूर, चंद्रपूर, गडचिरोली, वाशिम आणि यवतमाळ या पाच जिल्ह्यांत विजांसह वादळी पावसाचा इशारा आहे. महत्त्वाचे म्हणजे, मराठवाडा विभागाला सरसकट अलर्ट नाही; मात्र लातूर आणि नांदेड या जिल्ह्यांचा स्वतंत्र इशाऱ्यात समावेश आहे. पुणे, सातारा, सांगली आणि सोलापूरसह काही भागांत हलक्या ते मध्यम सरींची शक्यता असली, तरी या जिल्ह्यांना यलो अलर्ट असल्याचा दावा करता येणार नाही. कोकण, मध्य महाराष्ट्र आणि विदर्भातही पावसाची शक्यता जिल्ह्यानुसार बदलते. त्यामुळे ‘संपूर्ण महाराष्ट्रात मुसळधार पाऊस’ अशा भडक मथळ्यांनी नागरिकांना घाबरवण्यापेक्षा नेमका इशारा सांगणे अधिक गरजेचे आहे. ५ आणि ६ नोव्हेंबरला राज्यात कोणत्याही जिल्ह्यासाठी इशारा नसल्याचे उपलब्ध अंदाजात नमूद आहे. अर्थात, हवामानाचे गणित क्षणाक्षणाला बदलू शकते; त्यामुळे पुढील बुलेटिनकडे लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.
या अवकाळी पावसाचा सर्वाधिक फटका शेतकऱ्यांच्या उरलेल्या हंगामी कामांना बसू शकतो. कापणीला आलेली पिके, शेतात वाळत घातलेले धान्य, सोयाबीन, भात आणि काढणी केलेला शेतमाल उघड्यावर राहिला, तर काही तासांचा पाऊसही मोठे नुकसान करू शकतो. त्यामुळे पिकलेली पिके शक्य तितक्या लवकर सुरक्षित ठिकाणी आणावीत, कापलेला माल झाकून ठेवावा, मळणी केलेले धान्य कोरड्या जागी हलवावे, असा कृषी हवामान सल्ला देण्यात आला आहे. वादळी वातावरणात फवारणी आणि सिंचन टाळणेही हिताचे ठरेल. विजांचा कडकडाट सुरू असताना शेतात, झाडाखाली, मोकळ्या मैदानात किंवा विजेच्या खांबाजवळ थांबणे धोकादायक आहे. नागरिकांनी सुरक्षित इमारतीत आश्रय घ्यावा; मच्छीमारांनी स्थानिक प्रशासन आणि हवामान विभागाच्या सूचनांचे पालन करावे. आंध्र प्रदेशातील मुरासूचा प्रवास आता जमिनीवर सुरू असला, तरी त्याचे हवामानविषयक पडसाद काही भागांत जाणवू शकतात. निसर्गाचा इशारा दुर्लक्षित करून नंतर पंचनाम्यांच्या रांगेत उभे राहण्यापेक्षा आधीच खबरदारी घेतलेली बरी. प्रशासनानेही केवळ अलर्ट प्रसिद्ध करून जबाबदारी झटकू नये; शेतकऱ्यांपर्यंत सूचना पोहोचवणे, स्थानिक यंत्रणा सज्ज ठेवणे आणि नुकसान झाल्यास तातडीने मदत करणे ही खरी कसोटी आहे.