दोन महिन्यांत ९२९ बसची तपासणी; ३१५ बसमध्ये नियमभंग, २५.८२ लाखांची वसुली. नोव्हेंबरमध्येही कारवाईचा धडाका सुरूच; जादा भाडे आकारणाऱ्या चालकांवर विशेष लक्ष.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। सणासुदीची गर्दी म्हणजे खासगी बसचालकांसाठी प्रवाशांच्या खिशावर हात साफ करण्याची पर्वणी, असा काहींचा समज झालेला दिसतो. मात्र, पुणे प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाने (आरटीओ) अशा नियमभंग करणाऱ्यांना दणका देण्यास सुरुवात केली आहे. सप्टेंबर आणि ऑक्टोबर २०२६ या दोन महिन्यांत आरटीओने तब्बल ९२९ खासगी प्रवासी बसची तपासणी केली. त्यापैकी ३१५ बसमध्ये नियमांचे उल्लंघन अथवा कागदपत्रांतील त्रुटी आढळल्या. या कारवाईत १८५ प्रकरणांचा निपटारा करून २५ लाख ८२ हजार रुपयांचा थकीत कर आणि दंड वसूल करण्यात आला. त्यात २ लाख २९ हजार रुपये थकीत कराचे, तर २३ लाख ५३ हजार रुपये दंडाचे आहेत. सप्टेंबरमध्ये ४३३ बस तपासून १५४ मध्ये त्रुटी आढळल्या; ऑक्टोबरमध्ये ४९६ बस तपासल्या असता १६१ बस नियमभंग करताना आढळल्या. म्हणजे तपासणी वाढली, पण नियम पाळण्याची शिस्त अद्याप रस्त्यावर उतरलेली नाही.
या कारवाईचे गांभीर्य एवढ्यावरच थांबत नाही. १ ते ६ नोव्हेंबरदरम्यान आरटीओने आणखी ३०९ खासगी बस तपासल्या. त्यापैकी ६५ बसमध्ये नियमभंग आढळला, तर १४ बसचालकांकडून जादा भाडे आकारणी झाल्याचे उघड झाले. या नव्या मोहिमेत ७ लाख ४ हजार रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आल्याचे वृत्त आहे. पुणे आरटीओचे उपप्रादेशिक परिवहन अधिकारी स्वप्नील भोसले यांनी स्पष्ट केले आहे की, खासगी कंत्राटी प्रवासी बसचे भाडे महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या (एसटी) तुलनात्मक भाड्याच्या दीडपटापेक्षा अधिक आकारता येत नाही. तरीही सणासुदीच्या गर्दीत प्रवाशांची असहाय्यता हेरून मनमानी दर लावले जात असतील, तर तो केवळ व्यावसायिक व्यवहार नसून प्रवाशांच्या आर्थिक शोषणाचाच प्रकार आहे. वाहनांची वैध कागदपत्रे, विमा, फिटनेस प्रमाणपत्र आणि सुरक्षिततेच्या नियमांची तपासणीही सुरू आहे.
मात्र, या धडक मोहिमेतील एक आकडा प्रशासनालाच प्रश्न विचारतो. सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये ३१५ बसमध्ये त्रुटी आढळल्या, १८५ प्रकरणे निकाली निघाली; पण एकाही बसला ताब्यात घेण्यात आले नाही. नियम मोडणाऱ्यांकडून दंड वसूल करणे पुरेसे आहे का, की प्रवाशांच्या जीवाशी खेळणाऱ्या वाहनांवर कठोर प्रतिबंधात्मक कारवाईही होणार? प्रवाशांनी जादा भाडे आकारल्यास तिकीट, बस क्रमांक आणि संपर्क तपशीलासह पुणे आरटीओच्या ८७५७३३०१०१ या व्हॉट्सॲप क्रमांकावर तक्रार करावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे. आरटीओची मोहीम २० नोव्हेंबरपर्यंत सुरू राहणार असल्याचेही वृत्त आहे. बसमालकांनी नियम पाळावेत, चालकांनी सुरक्षिततेशी तडजोड करू नये आणि प्रशासनाने केवळ दंडाची पावती न फाडता दोषींवर ठोस कारवाई करावी. कारण प्रवाशांचा जीव हा कोणत्याही बसमालकाच्या नफ्यापेक्षा स्वस्त नाही.