महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. २० जानेवारी | दिल्लीच्या सराफा बाजारात चांदी थेट तीन लाखांवर गेली आणि सोने दीड लाखाच्या उंबरठ्यावर उभं राहिलं! हे वाचून —“आपण गुंतवणूकदार आहोत की फक्त बातमी वाचणारे नागरिक?” कारण या दरवाढीत आनंद साजरा करणारे मोजके आहेत, आणि डोके धरून बसणारे बहुसंख्य! चांदीने एका दिवसात १० हजारांची उडी घेतली—ही उडी ऑलिम्पिकसाठी योग्य, पण सामान्य माणसाच्या बजेटसाठी मात्र जीवघेणी.
तज्ज्ञ सांगतात—युद्ध, जागतिक अस्थिरता, डॉलरची घसरण, मध्यवर्ती बँकांची खरेदी! ऐकायला फार विद्वत्तापूर्ण वाटतं. पण घरात लग्न ठरलेलं असलेला बाप किंवा सणासाठी दागिना घेणारी गृहिणी म्हणते—“कारण काहीही असो, दर मात्र आमच्यासाठी अवघड झाले!” सोनं सुरक्षित गुंतवणूक म्हणे, पण आज ते इतकं ‘सुरक्षित’ झालंय की सामान्य माणूस त्याच्याजवळ जायलाच घाबरतो. —“पूर्वी सोनं घरात असायचं; आता ते फक्त बातम्यांत उरतंय!”
जानेवारीच्या अवघ्या १९ दिवसांत चांदी ६६,८९९ रुपयांनी महाग झाली—म्हणजे दिवसाला साडेतीन हजारांची वाढ! हा वेग पाहिला तर चांदी ही मौल्यवान धातू नसून शेअर बाजारातील ‘पेनिस्टॉक’ वाटू लागते. गुंतवणूकदार खुश, दलाल उत्साही, आणि सामान्य ग्राहक गोंधळलेला. तज्ज्ञ आता नफावसुलीचा इशारा देतात—म्हणजे आधी दर वाढवायचे, लोकांना घाबरवायचं आणि मग म्हणायचं, “थोडी घसरण येईल.” —“दर वाढले की तज्ज्ञ दिसतात, आणि दर पडले की कारणं सापडतात!”
वास्तव हे आहे की सोनं-चांदीच्या किमती वाढणं ही अर्थव्यवस्थेच्या अस्थिरतेची खूण आहे. लोकांचा शेअर बाजारावरचा विश्वास कमी झाला की ते सोन्याकडे धाव घेतात—हे समाधानाचं नाही, तर चिंतेचं लक्षण आहे. दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी सोने-चांदी चांगलीच आहेत, हे मान्य. पण जेव्हा दर इतक्या वेगाने वाढतात, तेव्हा प्रश्न उभा राहतो—हे संपत्तीचं संरक्षण आहे की असमानतेचं प्रदर्शन? —“सोनं-चांदी शिखर गाठतात तेव्हा अर्थव्यवस्था आजारी असते; आणि सामान्य माणूस तेव्हा फक्त किंमती मोजत बसतो!”