महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. ५ फेब्रुवारी २०२६ | पुणे – पुण्यात सध्या हवामानाचा मूड स्विंग सुरू आहे. सकाळी उन्हाचा ताप, दुपारी घामाची लाट आणि रात्री अचानक अंगावर काटा आणणारी थंडी—हवामान खातं की सासूबाई, कळत नाही; पण परिणाम मात्र नागरिकांच्या छातीत बसतोय. “आज स्वेटर काढू की छत्री?” या संभ्रमात पुणेकर अडकले असताना, न्यूमोनिया मात्र कुठलाही संभ्रम न ठेवता थेट हजेरी लावत आहे. सर्दी-खोकल्याला आपण नेहमीप्रमाणे ‘अहो जाईल हो’ म्हणून दुर्लक्ष करतो आणि चार दिवसांत तोच खोकला ऑक्सिजन सिलिंडरशी ओळख करून देतो. पुणे तिथे काय उणे—इथे आजारही अभ्यासू; आधी तापमान बदलतो, मग शरीराची परीक्षा घेतो आणि शेवटी हॉस्पिटलमध्ये प्रवेशपत्र देतो.
डॉक्टर सांगतात, “हवामान बदलामुळे रुग्ण वाढतायत.” हे ऐकून पुणेकर मान डोलावतो, कारण दोष कुणावर टाकायचा हे सोपं असतं—हवामानावर! पण प्रश्न असा आहे की हवामान बदलतं, आपण बदलतो का? थंड रात्री खिडकी उघडी, सकाळी गरम चहा ऐवजी थंड पेय, आणि खोकला सुरू झाला तरी ‘ऑफिसला जायचंच आहे’ हा पुणेरी हट्ट—मग न्यूमोनिया रागावणार नाही तर काय करणार? दमा, मधुमेह, हृदयविकार असलेल्यांसाठी हा काळ म्हणजे नुसता ऋतूबदल नाही, तर इशारा आहे. पण इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष करण्याची आपली सवय इतकी जुनी आहे की, आजार गंभीर झाला कीच आपण शहाणे होतो—तेही तात्पुरते.
खरं तर न्यूमोनिया हा आजार नाही, तो आपल्या निष्काळजीपणाचा आरसा आहे. घसा दुखतोय, ताप येतोय, श्वास घ्यायला त्रास होतोय—तरीही “दोन गोळ्या घेतल्या की बरे होईल” हा आपला घरगुती मंत्र. डॉक्टरांकडे जायचं म्हणजे वेळ, खर्च आणि अहंकार यांचा पराभव मानला जातो. पण जेव्हा छातीचा एक्स-रे काढावा लागतो, तेव्हा कळतं की आरोग्य म्हणजे लक्झरी नाही, ती गरज आहे. हवामान बदलणारच आहे; पण त्याच्याशी जुळवून घेणं, काळजी घेणं आणि वेळेत उपचार करणं आपल्या हातात आहे. नाहीतर पुण्यात उद्या असं म्हणायची वेळ येईल—इथे हवामान नव्हे, न्यूमोनियाच ऋतू ठरवतो!