महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २८ फेब्रुवारी २०२६ ।। विज्ञान-तंत्रज्ञानाच्या विश्वात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) नव्या टप्प्यात प्रवेश करत आहे. जग ‘जनरेटिव्ह एआय’कडून ‘एजेंटिक एआय’कडे झपाट्याने वाटचाल करत असून, एआय आता केवळ प्रश्नांची उत्तरे देणारे साधन न राहता प्रत्यक्ष काम करणारा “स्मार्ट फ्रेंड” बनत आहे.
२०२२ च्या उत्तरार्धात ChatGPT जागतिक पटलावर आले, तो क्षण तंत्रज्ञान क्षेत्रासाठी ‘आयफोन मोमेंट’ ठरला. सुरुवातीला एआय वापरकर्त्यांच्या प्रश्नांना उत्तरे देत होता; मात्र २०२६ मध्ये चित्र बदलत आहे. ‘डेटाकॅम्प’च्या ताज्या अहवालानुसार, तंत्रज्ञान क्षेत्र ‘एजेंटिक एआय’च्या दिशेने वेगाने सरकत आहे—म्हणजेच एआय आता फक्त बोलणारा नाही, तर कृती करणारा बनत आहे.
एजेंटिक एआय म्हणजे काय?
पूर्वीचा एआय आदेशानुसार माहिती पुरवत असे; परंतु एजेंटिक एआय स्वतः निर्णय घेऊन एखादे काम पूर्ण करण्यासाठी पुढाकार घेतो. उदाहरणार्थ, प्रवासाचे नियोजन करताना तो तुमचे कॅलेंडर तपासेल, योग्य वेळ सुचवेल, आवश्यक कागदपत्रांची यादी तयार करेल आणि बुकिंग प्रक्रियेत मदत करेल. उद्योगजगताच्या अंदाजानुसार, २०२६ अखेरपर्यंत सुमारे ७५ टक्के कंपन्या अशा एआय एजंट्समध्ये गुंतवणूक करतील.
तज्ज्ञांच्या मते, एजेंटिक एआय हे मानवाची जागा घेण्यासाठी नव्हे, तर मानवी क्षमता वाढवण्यासाठी आहे. योग्य नियमन, नैतिक चौकट आणि मानवी नियंत्रण असल्यास हे तंत्रज्ञान विकासाचे नवे दार उघडू शकते.
इंटरनेटशिवायही काम शक्य
‘स्मॉल लँग्वेज मॉडेल्स’ हा आणखी एक महत्त्वाचा ट्रेंड ठरत आहे. ही मॉडेल्स स्थानिक उपकरणांवर चालत असल्याने डेटा अधिक सुरक्षित राहतो आणि इंटरनेटशिवायही जलद काम करता येते. शिक्षण, आरोग्य आणि बँकिंग क्षेत्रात यांचा वापर वाढताना दिसत आहे.
World Economic Forumच्या अहवालानुसार, २०३० पर्यंत एआयमुळे काही नोकऱ्यांवर परिणाम होऊ शकतो; मात्र त्याचवेळी नव्या कौशल्यांच्या लाखो संधीही निर्माण होतील.
विज्ञान-तंत्रज्ञानाच्या या नव्या युगात पारंपरिक चॅटबॉट्सचा काळ मागे पडत असून, स्वायत्त एआय एजंट्सची नवी क्रांती आकार घेत आहे.
— डॉ. ऊर्मिला पोळ
सहायक प्राध्यापिका, संगणकशास्त्र विभाग, Shivaji University