✍️ महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २ एप्रिल २०२६ ।। राज्यात सध्या निसर्गाचा स्वभावच बदलल्यासारखा दिसतोय. उन्हाळ्याच्या तडाख्यात अचानक अवकाळी पावसाची एंट्री झाली आणि त्यासोबत वादळी वारे, गारपीट, विजांचा कडकडाट—सगळंच एकाचवेळी कोसळायला लागलं. हवामान खात्याने पुढील ३ ते ४ दिवस राज्यासाठी धोक्याचे असल्याचा इशारा दिला असला, तरी प्रश्न असा आहे की हा इशारा फक्त कागदावर राहणार का? की खरंच त्याची दखल घेतली जाणार? मुंबईत हलक्या सरींचा अंदाज असला तरी पुणे, सातारा, नाशिकसारख्या भागांत गारपीटीचा धोका डोक्यावर घोंगावत आहे. निसर्गाचा हा ‘मूड स्विंग’ सामान्य नागरिकांसाठी त्रासदायक आणि शेतकऱ्यांसाठी विनाशक ठरत आहे.
विदर्भ आणि मराठवाड्यात तर परिस्थिती आणखी गंभीर आहे. अमरावती, चंद्रपूर, वर्धा, यवतमाळ या भागांत वादळी वाऱ्यांसह मुसळधार पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे. संध्याकाळच्या सुमारास ४० ते ५० किमी वेगाने वाहणारे वारे आणि त्यात मिसळलेला पाऊस—ही केवळ हवामानाची माहिती नाही, तर संकटाची घंटा आहे. पण नेहमीप्रमाणे आपण काय करतो? ‘पाहू काय होतंय’ या भूमिकेत राहतो. परिणामी, नुकसान झाल्यावरच जाग येते. हवामान विभाग आधीच सांगतोय, पण त्याकडे दुर्लक्ष करण्याची आपली सवय अजून बदललेली नाही.
या अवकाळी पावसाने शेतकऱ्यांचे मात्र कंबरडे मोडले आहे. धुळे जिल्ह्यातील हजारो हेक्टरवरील पिकांचे नुकसान झाले, कांदा, मका, बाजरी यांसारख्या पिकांवर अक्षरशः पाणी फिरले. बागायती पिकांमध्ये आंबा, डाळिंब, पपई यांचा मोहर गळून पडला—हा केवळ नैसर्गिक प्रकार नाही, तर शेतकऱ्यांच्या स्वप्नांचा चुराडा आहे. गोंदियामध्येही मका पिकं वाऱ्याने जमीनदोस्त झाली. शेतकरी पुन्हा एकदा मदतीच्या प्रतीक्षेत उभा आहे. प्रश्न असा आहे की, ही मदत वेळेत मिळणार का? की फक्त पंचनाम्यांच्या फाइल्समध्येच अडकून राहणार?
आज परिस्थिती अशी आहे की, हवामान बदल ही चर्चा राहिलेली नाही—ती प्रत्यक्ष अनुभव बनली आहे. शहरात राहणारा माणूस छत्री घेऊन बाहेर पडेल, पण शेतकऱ्याच्या हातात पर्यायच नाही. त्यामुळेच आता फक्त अंदाज ऐकून थांबायचं नाही, तर त्यानुसार तयारी करायची गरज आहे. प्रशासनानेही तत्परतेने पावले उचलली पाहिजेत आणि नागरिकांनीही सतर्क राहिले पाहिजे. कारण निसर्गाचा इशारा हा शेवटचा इशारा असतो—तो दुर्लक्षित केला, तर परिणाम टाळता येत नाहीत.