✍️ महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ८ एप्रिल २०२६ ।। मध्यपूर्वेतील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अखेर कूटनीतीचा मार्ग पुढे येताना दिसत आहे. Iran ने पाकिस्तानमार्फत United States कडे १० सूत्रीय शांतता प्रस्ताव पाठवला असून, यामुळे युद्धाच्या छायेत असलेल्या जगाला काहीसा दिलासा मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. मात्र, या प्रस्तावातील अटी इतक्या कठोर आहेत की त्यावरून नव्या वादाची ठिणगी पडण्याचीही शक्यता आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, या प्रस्तावातील सर्वात मोठी अट म्हणजे Strait of Hormuz मधून जाणाऱ्या प्रत्येक जहाजावर तब्बल २ मिलियन डॉलर (सुमारे ₹१८ कोटी) शुल्क आकारण्याची मागणी. ही रक्कम Oman सोबत वाटून घेतली जाईल आणि त्यातील इराणचा हिस्सा युद्धामुळे उद्ध्वस्त झालेल्या पायाभूत सुविधांच्या पुनर्बांधणीसाठी वापरला जाईल, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
याशिवाय, इराणने काही महत्त्वाच्या अटीही मांडल्या आहेत—
स्वतःवर पुन्हा हल्ला न करण्याची हमी
लेबनॉनमध्ये Hezbollah विरोधातील कारवाया थांबवणे
हॉर्मुझ मार्गावर सुरक्षित वाहतुकीसाठी ठोस प्रोटोकॉल
या अटी मान्य झाल्यास, इराणने हॉर्मुझ सामुद्रधुनीवरील आपले अप्रत्यक्ष निर्बंध हटवण्याची तयारी दर्शवली आहे.
जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी Strait of Hormuz हे अत्यंत महत्त्वाचे केंद्र मानले जाते. जगातील सुमारे २० टक्के तेल आणि गॅस वाहतूक या मार्गातून होते. त्यामुळे या भागातील कोणतीही अस्थिरता थेट इंधन दर, महागाई आणि जागतिक बाजारपेठांवर परिणाम करते.
इराणचा हा प्रस्ताव म्हणजे एकीकडे शांततेचा हात, तर दुसरीकडे कठोर अटींची ‘कूटनीतिक चाल’ मानली जात आहे. आता अमेरिका आणि तिचे सहयोगी देश या प्रस्तावाला कसा प्रतिसाद देतात, यावरच पुढील परिस्थिती अवलंबून असेल. जगभरातील नजर सध्या या निर्णयाकडे लागली आहे—कारण इथला प्रत्येक निर्णय जागतिक अर्थव्यवस्थेचा ‘गेमचेंजर’ ठरू शकतो!