महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २ मे २०२६ ।। जगाच्या राजकारणात शब्द कधी गोळ्यांपेक्षा भेदक ठरतात, याचा प्रत्यय पुन्हा एकदा आला. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी नाटो देशांना दिलेला इशारा हा केवळ कूटनीतिक नव्हे, तर भविष्यातील वादळाची चाहूल देणारा आहे. इराण अण्वस्त्रसज्ज झाल्यास त्याचे परिणाम केवळ एका सीमित प्रदेशापुरते राहणार नाहीत, तर मानवजातीच्या अस्तित्वालाच प्रश्नचिन्ह निर्माण करू शकतात, अशी ठाम भूमिका त्यांनी मांडली. “इराणला अण्वस्त्रे देऊ नका,” या त्यांच्या थेट आवाहनात भीतीपेक्षा अधिक ठाम निर्धार जाणवतो. त्यांच्या मते, निर्बंध आणि दबाव हीच आंतरराष्ट्रीय समाजाची खरी शस्त्रे ठरू शकतात. अन्यथा, एका राष्ट्राच्या हातात आलेली ही आग संपूर्ण जगाला भस्मसात करण्यास पुरेशी ठरेल.
ट्रम्प यांच्या वक्तव्यात केवळ इशारा नाही, तर संभाव्य चित्राचं भयावह रेखाटन आहे. त्यांच्या मते, इराणने अण्वस्त्रांची किल्ली हातात घेतली, तर पहिला झटका इस्रायल ला बसू शकतो आणि त्यानंतर मध्यपूर्व, युरोप आणि अखेर अमेरिकेकडे त्यांची नजर वळेल. हा केवळ अंदाज नाही, तर जागतिक सुरक्षेच्या गणितात बसणारा विचार आहे, असे ते ठासून सांगतात. “हे आम्ही होऊ देणार नाही,” या एका वाक्यात अमेरिकेची धोरणात्मक आक्रमकता दडलेली आहे. अण्वस्त्रांच्या सावलीत जगण्याची वेळ आली, तर राजनैतिक चर्चा मागे पडतात आणि रणनिती पुढे येते—याची जाणीव त्यांच्या भूमिकेतून प्रकर्षाने दिसते. त्यामुळेच, इराणला अण्वस्त्रधारी होण्यापासून रोखण्यासाठी कोणत्याही टोकाला जाण्याची तयारी त्यांनी दर्शवली आहे.
दरम्यान, इराणच्या अंतर्गत परिस्थितीवरही त्यांनी तिखट भाष्य केले. त्यांच्या दाव्यानुसार, इराणची लष्करी ताकद आता नावापुरती उरली असून संरक्षणयंत्रणा कोलमडली आहे. नौदल, हवाई दल, रडार आणि विमानविरोधी यंत्रणा निष्प्रभ झाल्याने देशाची युद्धक्षमता प्रश्नचिन्हाखाली आली आहे. याहूनही गंभीर बाब म्हणजे नेतृत्वातील विस्कळीतपणा. सत्तेसाठी चाललेला अंतर्गत संघर्ष, वेगवेगळ्या गटांतील मतभेद आणि निर्णयक्षमतेचा अभाव—या सर्वामुळे इराण आंतरराष्ट्रीय पातळीवर ठोस भूमिका मांडण्यात अपयशी ठरत असल्याचे चित्र त्यांनी उभे केले. करारासाठी इच्छुक असले तरी एकवाक्यता नसल्याने वाटाघाटींचा गुंता अधिकच वाढला आहे. अशा स्थितीत, जागतिक राजकारणात इराणची भूमिका अधिकच कमकुवत होत चालल्याचे संकेत मिळतात—आणि हाच कमकुवतपणा भविष्यात मोठ्या संघर्षाचे कारण ठरू शकतो.