महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २ मे २०२६ ।। निवडणुकांची धामधूम ओसरताच जनतेच्या खिशावर नवा भार टाकण्याची चाहूल लागली आहे. केंद्राच्या छत्राखाली काम करणाऱ्या तेल विपणन कंपन्या यांनी मे महिन्याच्या पहिल्याच दिवशी व्यावसायिक एलपीजी सिलिंडरच्या दरात तब्बल वाढ जाहीर करताच बाजारपेठेत खळबळ उडाली. १९ किलोच्या सिलिंडरमध्ये जवळपास हजार रुपयांची भर आणि ५ किलोच्या सिलिंडरमध्येही मोठी उसळी—ही वाढ केवळ आकड्यांची नाही, तर अर्थचक्राला हादरा देणारी आहे. हॉटेल, रेस्टॉरंट, कॅटरिंग, फूड स्टॉल—या सगळ्या क्षेत्रांवर या निर्णयाचा थेट परिणाम होणार आहे. स्वयंपाकघरातील आंच वाढली की बाजारातील दर आपोआप भडकतात, हे अर्थशास्त्राचे जुनेच तत्त्व पुन्हा अधोरेखित झाले आहे.
घरगुती ग्राहकांना सध्या तरी दिलासा मिळाल्यासारखा भासतोय, कारण १४.२ किलो सिलिंडरच्या दरात बदल झालेला नाही. पण हा दिलासा तात्पुरता आहे, अशीच चिन्हे दिसू लागली आहेत. कारण व्यावसायिक सिलिंडरनंतर आता पेट्रोल-डिझेल दरवाढीची कुजबुज अधिकृत वर्तुळात ऐकू येऊ लागली आहे. ४ ते ५ रुपयांची संभाव्य वाढ आणि घरगुती गॅसवर ५० रुपयांचा अतिरिक्त बोजा—हे चित्र उभे राहिले, तर सामान्य माणसाचा महिन्याचा ताळमेळ बिघडणार हे नक्की. चार वर्षे दर स्थिर ठेवण्याचा ‘संयम’ आता तुटण्याच्या मार्गावर असल्याचे संकेत आहेत. तेल कंपन्यांवरील आर्थिक ताण आणि सरकारी गणित यांची सांगड घालताना शेवटी भर पडते ती ग्राहकांच्या खिशातूनच—ही कटू वास्तवता पुन्हा समोर येते आहे.
या साऱ्या घडामोडींमागे जागतिक तेलबाजारातील अस्थिरता मोठा घटक ठरते आहे. कच्च्या तेलाचे दर प्रति बॅरल १२६ डॉलरपर्यंत झेपावले, जरी थोडी घसरण झाली असली तरी ते अजूनही ११० डॉलरच्या वरच टिकून आहेत. होर्मुझ सामुद्रधुनी मधील तणाव, इराण आणि अमेरिका यांच्यातील वाढता संघर्ष—या सर्वांचा थेट परिणाम पुरवठा साखळीवर होत आहे. जागतिक राजकारणातील एक ठिणगी भारतातील पेट्रोलपंपावर ज्वाला बनते, हेच या परिस्थितीतून स्पष्ट होते. त्यामुळे दरवाढीची शक्यता नाकारली जात असली, तरी ती उंबरठ्यावर उभी आहे, असे म्हणणे अतिशयोक्ती ठरणार नाही. जनतेसाठी आता प्रश्न एकच—हा झटका किती तीव्र आणि किती लवकर बसणार?