सराफा बाजारात अनिश्चिततेचे सावट; मागणी घटली, तरी सणासुदीच्या हंगामामुळे पुढील दिशेकडे सर्वांचे लक्ष
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३१ जुलै २०२६ ।। सोने म्हणजे भारतीयांच्या भावविश्वातील सुरक्षित गुंतवणूक, तर चांदी म्हणजे उद्योग आणि परंपरेचा आधार. पण बाजाराला भावना कळत नाहीत; तो केवळ आकडे ओळखतो. गेल्या तीन महिन्यांत सोन्याची मागणी सुमारे सहा टक्क्यांनी घसरल्याची नोंद झाली आहे. वाढलेले दर, आयात शुल्काचा परिणाम, मजबूत अमेरिकी डॉलर आणि जागतिक आर्थिक अनिश्चितता यामुळे ग्राहकांनी खरेदीला काहीसा ब्रेक लावला आहे. सराफा बाजारातील गर्दी कमी झाली असली, तरी व्यापाऱ्यांच्या नजरा आता रक्षाबंधन, गणेशोत्सव आणि आगामी लग्नसराईवर खिळल्या आहेत. कारण भारतीय बाजारात परंपरेची ताकद अनेकदा अर्थशास्त्रालाही मागे टाकते.
आंतरराष्ट्रीय बाजारात अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या धोरणाचा सोन्या-चांदीवर थेट परिणाम होत आहे. व्याजदर स्थिर ठेवले असले, तरी पुढील निर्णयाबाबतची अनिश्चितता कायम आहे. त्यातच डॉलर मजबूत झाल्याने सोन्यावर दबाव वाढला आहे. MCX वरही सोने आणि चांदीच्या दरात चढ-उतार सुरू असून गुंतवणूकदार नफावसुलीकडे वळताना दिसत आहेत. दुसरीकडे, पश्चिम आशियातील तणावामुळे सुरक्षित गुंतवणुकीचा पर्याय म्हणून सोन्याकडे पुन्हा ओढा निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे बाजार एका दिवसात तेजी आणि दुसऱ्या दिवशी मंदी असे चित्र दाखवत आहे. अशा परिस्थितीत अफवांवर नव्हे, तर अधिकृत आर्थिक घडामोडींवर लक्ष ठेवणे आवश्यक ठरते.
दरम्यान, वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलने भारतातील सोन्याच्या मागणीत घट झाल्याचे निरीक्षण नोंदवले आहे. मात्र याचा अर्थ लोकांचा सोन्यावरचा विश्वास कमी झाला, असा होत नाही. उलट ग्राहक सध्या योग्य भावाची वाट पाहत आहेत. ज्वेलर्सही कमी वजनाचे, परवडणारे आणि आधुनिक डिझाइनचे दागिने बाजारात आणत आहेत. सणासुदीच्या खरेदीसाठी अनेकांनी आगाऊ नियोजन सुरू केले आहे. त्यामुळे अल्पकालीन घसरण दिसत असली, तरी दीर्घकालीन मागणी पुन्हा वाढण्याची शक्यता बाजारतज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.
गुंतवणुकीचा निर्णय घेताना भावनिक नव्हे, तर आर्थिक विचार महत्त्वाचा असतो. केवळ “भाव पडले” म्हणून मोठी खरेदी करणे किंवा “भाव वाढतील” म्हणून घाई करणे, हे दोन्ही टोकाचे निर्णय ठरू शकतात. ज्यांना दागिन्यांची प्रत्यक्ष गरज आहे, त्यांच्यासाठी सध्याचे तुलनेने स्थिर दर संधी ठरू शकतात. मात्र केवळ गुंतवणुकीच्या उद्देशाने खरेदी करणाऱ्यांनी जागतिक आर्थिक संकेत, डॉलरची दिशा, फेडचे धोरण आणि देशांतर्गत मागणी यांचा विचार करूनच पुढचे पाऊल टाकणे अधिक शहाणपणाचे ठरेल. कारण सोन्याचा बाजार चमकतो तेवढाच चकवतोही; त्यामुळे विवेक हीच सर्वात मौल्यवान गुंतवणूक आहे.
आजचे सोने-चांदीचे दर (३१ जुलै २०२६)
२४ कॅरेट सोने (१० ग्रॅम): ₹1,42,547 (MCX ऑगस्ट फ्युचर्स)
२२ कॅरेट सोने (१० ग्रॅम): अंदाजे ₹1,30,650 ते ₹1,31,200 (शहरानुसार बदल)
चांदी (१ किलो): ₹2,19,117 (MCX सप्टेंबर फ्युचर्स)
टीप : शहर, जीएसटी, मेकिंग चार्जेस आणि सराफा बाजारानुसार प्रत्यक्ष किरकोळ दरांमध्ये थोडाफार फरक असू शकतो.